Jeoçeşitliliğinin Jeoturizm Açısından Değerlendirilmesinde Jeotraverslerin Önemi: Kültürel Miras- Jeolojik Mirası Birlikteliği Importance of Geotraverses in the Evaluation of Geological Diversity for Geotourism:Integration of Cultural Heritage and Geological Heritag

Çiftçi Y., Güngör Y.

76.Türkiye Jeoloji Kurultayı , Ankara, Türkiye, 15 - 19 Nisan 2024, cilt.1, sa.76, ss.348, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.348
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

Türkiye, Prekambriyen’den güncel çökellere kadar neredeyse her jeolojik yaşta ve her jeolojik ortamı karekterize eden bir jeoçeşitliliğe sahiptir. Buna ek olarak, özellikle Paleotetis ve Neotetis okyanuslarının açılma-kapanma süreçlerinde gelişen orojenik olaylar, riftleşmeler, kıta kıta çarpışması, dalma-batma olayları ve bunlara bağlı mağmatizma/volkanizma olayları, hatta Geç Miyosen’de başlayıp halen devam eden kıtasal blok hareketleri yani Neotektonik olaylar ve bunları denetleyen kıta ölçeğindeki doğrultu atımlı fay sistemleri, kıta içi gerilmelerin oluşturduğu derin graben ve horst yapıları başlıca jeolojik çevreyi tanımlamaktadır. Bu yönüyle, Türkiye tam bir jeoloji laboratuvarı, bir jeoçeşitlilik sembolüdür.Dünya’da son 20 yılda hızla gelişen jeolojik mirasın korunması ve bu jeoçeşitlilik kullanılarak oluşturulan jeoparklar yoluyla sürdürülebilir bölgesel kalkınma süreçlerinde ülkemiz de oldukça yol almıştır. Yukarıda özetlenen jeoçeşitlilik içerisinde Türkiye’nin her yerinde belirli bir “Ana Bağlam” çerçevesinde, belirli bir alanda jeopark projelendirilebilir. Bu konuyu ciddiye alan yerel yönetimler ve bu alana duyarlı özel kurumlar birlikte, ortak bir yönetim sistemi oluşturarak bu alanları bölgesel ölçekte ve ulusal ölçekte birer turizm merkezine dönüştürebilirler. Türkiye’nin bu alansal, yani 3 Boyutlu jeoturizm bağlamının ötesinde, çok sayıda 2 Boyutlu, yani çizgisel bir bağlamda jeoturizm projeleri oluşturması olanaklıdır. Bunlar, jeoparklar içinde tanımlanmış kısa jeorotaların çok daha gelişmiş formlarıdır ve bölgesel, kıtasal hatta kıtalar arası bir yapıda, kapsamda olabilirler. Bunlar “Jeotravers” olarak tanımlanır ve herhangi bir zaman, jeolojik ortam (fasiyes) veya tektonik dönemi açıkça ortaya koyan, bazen yüzlerce kilometrelik jeorotalardır. Türkiye’nin jeoloji haritasına bakıldığında ilk bakışta çok karmaşık bir jeolojik yapı görülür. Ancak zamansal olarak incelendiğinde, üst üste çok sayıda katmanın birbiri üzerine yığıldığı bir jeolojik kompozisyon olduğu anlaşılabilir. Bu bildiride, zamansal, ortamsal ve tektonik yapının egemen olduğu ana bağlamlar için öneri jeotraversler tanıtılacaktır. 

Türkiye exhibits a geological diversity characterizing almost every geological age and environment, ranging from Precambrian to recent sediments. Additionally, orogenic events, rifting, continent-continent collisions, subduction events, and associated magmatism/volcanism events that developed during the opening-closing processes of the Paleotethys and Neotethys oceans, even ongoing continental block movements since the Late Miocene, namely Neotectonic events, and the continental-scale strike-slip fault systems controlling them, and deep graben and horst structures formed by intra-continental stresses mainly define the geological environment. In this regard, Türkiye is a complete geological laboratory, a symbol of geological diversity.In the last 20 years, Türkiye has made significant progress in the conservation of geological heritage and sustainable regional development processes through geoparks created using this geological diversity, a trend rapidly developing worldwide. Within the summarized geological diversity, a geopark can be planned in a specific area all over Türkiye within a certain "Main Context." Local governments taking this matter seriously and private institutions sensitive to this field can jointly create a management system, transforming these areas into regional and national tourism centers. Beyond Türkiye’s spatial, i.e., 3D geotourism context, it is possible to create numerous 2D, i.e., linear geotourism projects. These are much more advanced forms of short geotrails identified within geoparks and can have a regional, continental, or even intercontinental scope. They are defined as "Geotraverses" and are georoutes that clearly highlight any time, geological environment (facies), or tectonic period, sometimes covering hundreds of kilometers. Looking at Türkiye's geological map initially reveals a very complex geological structure. However, upon temporal examination, it can be understood that it is a geological composition where numerous layers are stacked on top of each other. In this paper, proposed geotraverses for dominant contexts where temporal, environmental, and tectonic structure prevail will be