Akademik Veri Yönetim Sistemi
Uluslararası Katılımlı 75. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye, 10 - 14 Nisan 2023, ss.88, (Özet Bildiri)
Öz
Amanos Segmenti, Doğu Anadolu Fay Zonu’nun en güneyde
yer alan bir parçası olup, güneyde Kırıkhan (Hatay) ile kuzeyde
Türkoğlu (Kahramanmaraş) arasında uzanır. Bu kesimde,
Amanos Dağları ve Karasu Vadisi arasını sınırlayan sol-yanal
doğrultu atımlı aktif bir fay parçasıdır. 6 Şubat 2023 tarihinde
meydana gelen Kahramanmaraş deprem serisi (Mw=7.7
ve Mw=7.6) sonucunda bölgede yer alan aktif fay hatları
boyunca yaklaşık 350 km yüzey kırığı oluşmuştur. Yüzey kırığı
gelişimi gözlenen segmentlerden biri de Amanos Segmenti’dir.
Depremi takip eden hafta içerisinde yapılan arazi gözlemlerinde
Amanos Segmenti boyunca, kuzeyde Akçalı köyü (Türkoğlu,
Kahramanmaraş) doğusundan güneyde Akçaova köyü (Hatay)
kuzey kesimlerine kadar yaklaşık 125 km boyunca yüzey kırığı
gözlenmiştir. Kuzeyden güneye, Akçalı ve Fevzipaşa arasında tek
bir kol halinde izlenen yüzey kırığı Fevzipaşa güneyinde, Islahiye
civarında 3 farklı kol halinde devam eder. Akçalı Islahiye arasında
K35°D doğrultusunda haritalanan yüzey kırığı Islahiye güneyinde
sola sıçrayarak tek kol halinde güneyde Yuvalı köyüne uzanır.
Yuvalı köyü güneyinde sağa sıçrama yaparak, hemen hemen dağ
eteğini takip eder ve K15°-20°D doğrultusunda Kırıkhan güneyine
kadar izlenir. Kırıkhan güneyinde sola sıçrama ile en-echelon bir
desen sunarak Akçaova köyü kuzey kesimlerine kadar uzanır.
Daha güney kesimlerde yüzey kırığı takip edilememiştir. Yüzey
kırığı boyunca yollar, raylar, çitler, tarla sınırları gibi yapılar sol
yanal olarak ötelenmiştir. Yer yer sol yanal ötelenmeye düşey
bileşen de eşlik eder. Şerit metre ve İHA (İnsansız Hava Aracı)
kullanılarak elde edilen fotogrametrik görüntüler ile yapılan
ölçümler sonucunda, Amanos Segmenti üzerindeki maksimum ko-
sismik sol yanal ötelenme bir yol kenarında 4.8 ± 0.1 m, maksimum
düşey ötelenme ise bir tarla sınırında 1.1 ±0.1 m olarak ölçülmüştür.
Yüzey kırığı boyunca genişlemeli ve sıkışmalı alanlarda gözlenen
fay gölcükleri ve basınç sırtları doğrultu atımlı fay morfolojisini
yansıtan önemli yapılardandır. Kırığın iki kol halinde izlendiği
kesimlerde, iki kol arasında, yer yer genişliği birkaç metreden
180 m’ye kadar değişen çöküntüler gelişmiştir. Segmentin orta
ve güney kesimlerinde, sıçrama gözlenen alanlarda K30°-40°B
doğrultusunda, birkaç metreden 200 m’ye değişen uzunluklarda
gelişmiş çatlaklar deprem sonrasında segment üzerinde oluşmuş
önemli yapılardandır.
Anahtar Kelimeler: Yüzey kırığı, Kahramanmaraş deprem serisi,
Amanos segmenti, doğu Anadolu fay zonu, deprem, aktif tektonik,
güney Türkiye
Abstract
Amanos segment is the southernmost segment of the East Anatolian
Fault Zone and prolongs between Kırıkhan (Hatay) in the south and
Türkoğlu (Kahramanmaraş) in the north. It is a left-lateral strike-
slip active fault segment that represents the border between Amanos
Mountains and Karasu Valley in this region. On 6th February 2023
Kahramanmaraş earthquake series (Mw=7.7 and Mw=7.6) occurred
in southern part of Türkiye and resulted in ~350 km of surface rupture
along the active fault segments in the region. Amanos segment is one
of the active faults that ruptured by Mw=7.7 earthquake.
According to the field studies within the week following the
earthquakes, the surface rupture is observed along the Amanos
segment for approximately 125 km from the east of Akçalı village
(Türkoğlu, Kahramanmaraş) in the north to the northern part of
Akçaova village (Hatay) in the south. From north to south, the
surface rupture trends as a single branch between Akçalı and
Fevzipaşa, and in the south of Fevzipaşa, it is mapped as 3 different
branches in around Islahiye. It prolongs in a strike of N35°E between
Akçalı and Islahiye and makes a left step in the south of Islahiye and
extends to Yuvalı village to the south as single branch. In the south
of Yuvalı village it makes a right step and trends to the south of
Kırıkhan in a strike of N15°-20°E following mostly the mountain
front. In the south of Kırıkhan it makes a left step over and extends to
the northern parts of Akçaova village in en-echelon pattern. There
is no surface rupture observed to the south of Akçaova village. Field
observations reveal that many features (ie: roads, railways, fences,
field boundaries) are cut and displaced left laterally along the
surface rupture and vertical displacement also accompanies the left
lateral displacement in some places. Measurements by tape meter
and UAV (Unmanned Aerial Vehicle) derived images reveal that the
maximum co-seismic left lateral displacement is 4.8 ± 0.1 m on a
road and maximum vertical displacement is 1.1 ±0.1 m on a field
boundary along the Amanos Segment.
Pressure ridges and sag ponds, which represents strike-slip fault
morphology, are observed along the restraining and releasing bends
on the surface rupture. In regions where the rupture prolongs as two
branches; depressions changing from a few meters to 180 meters in
width, are formed between two branches. In the areas of stepovers
that are located in middle and southern parts of Amanos segment,
N10°-30°W trending cracks, varying from a few meters to 200 m in
length, are also important co-seismic features that observed along
the rupture area.
Keywords: Surface rupture, Kahramanmaraş earthquake series,
Amanos segment, east Anatolian fault zone, earthquake, active
tectonics, south Türkiye