Akademik Veri Yönetim Sistemi
3rd International Eurasian Conference on Biological and Chemical Sciences (EurasianBioChem 2020), Ankara, Türkiye, 19 - 20 Mart 2020, ss.420, (Özet Bildiri)
Kasıtlı olarak meydana getirilen yangın olaylarında, olay yerlerindeki yanmış ya da hasar görmüş artıklar genelde
bozunmuş ya da kolayca uçabilen örneklerden oluşmaktadır. Bu nedenle duyarlı analitik tekniklerle, düşük
konsantrasyonlarda dahi yangın artıklarından güvenilir sonuç elde edilmesi, olayın aydınlatılmasında oldukça önemlidir.
Yangın başlatıcı-hızlandırıcı kimyasal maddelerin varlığının tespiti ve tanımlanması oldukça zordur ve yalnızca gelişmiş
tayin yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilebilmektedir. Bu noktada yangın başlatıcı ve hızlandırıcı madde tayininde
tamamlayıcı yöntemler olan Raman Spektroskopisi ve Fourier Dönüşümlü-Kızılötesi Spektroskopisi (FT-IR) oldukça dikkat
çeken teknikler olarak görülmektedir. Analizi yapılan kalıntılar ileri analitik yöntemlerde tekrar kullanılabileceği için ön
tanımlama analizlerinde mümkün olduğunca Raman ve FT-IR gibi delile zarar vermeyen yöntemler tercih edilmektedir.
Özellikle kundaklama orijinli yangın olaylarında benzin, çakmak gazı, mazot, gaz yağı, aseton, tiner, fren sıvısı, kerosen (jet
yakıtı) ve alkol gibi maddeler yangına sebebiyet verebilecek veya yangın başlatıcı-hızlandırıcı olarak kullanılabilecek
hidrokarbon temelli kimyasal maddelerdir. Çalışmamızda bu kimyasal maddelerden benzin, mazot, etil alkol ve tolüen
maddeleri sıkça karşılaşılması bakımından örnek olarak seçilip; kolay tutuşabilen çeşitli tekstil örnekleri ile etkileşmesi
sağlanmıştır. Yanma öncesi ve sonrası yangın başlatıcı-hızlandırıcı madde tespitine yönelik yapılan çalışmalarda, kimyasal
maddelerin spektroskopik tayinleri, kütüphane eşleştirmeleri, farklı tekstil ürünleri ile birleştirildiğinde meydana çıkabilecek
olası farkın ortaya koyulması için deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma İstanbul Kalkınma Ajansı’nın 2018
Yılı “Yenilikçi ve Yaratıcı İstanbul” Mali Destek Programı ile İ.Ü.-C Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü çatısı altında
kurulan Yangın ve Patlayıcı Madde Analiz Merkezi (YAPAMER)’nde yürütülmekte olan öncül çalışmalardır. Geliştirilen
yöntem ve işlem basamakları olay yerini taklit etmek sureti ile gerçekleştirilmekte, gerçek olay yeri örneklerine de
uygulanmak üzere tasarlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Yangın başlatıcı, yangın hızlandırıcı, FT-IR, Raman, kundaklama, olay yeri inceleme