TÜRK KÜLTÜRÜNÜ YANSITAN TASARIMLAR İLE SERAMİKTE FARKINDALIK YARATMA - CREATING AWARENESS IN CERAMICS WITH DESIGNS THAT REFLECT TURKISH CULTURE

TÜRK KÜLTÜRÜNÜ YANSITAN TASARIMLAR İLE SERAMİKTE FARKINDALIK YARATMA

Türkler geçmişi çok eski ve köklü kültür hazinelerine sahip bir millettir. Atalarımız arkalarında çok değerli eşi emsali olmayan, tarihi yapılar ve eserler bırakmışlardır. Bu kıymetli eserleri koruma konusunda, bizlere büyük sorumluluklar düşmektedir. Ortaya çıkarılan eserlerin zaman içinde toplumun yaşayışına ve inanışına göre değişim gösterdiğini görmekteyiz. Türk Sanat Tarihi araştırmalarında çini, öteden beri çok sevilen ve en büyük ilgi çeken konuların başında gelir. Selçuklularla Orta Asya’dan gelen bu gelenek Anadolu’da büyük rağbet görerek yerleşti ve zaman içinde yerli hüviyeti güçlenerek Osmanlı çağında yaygın kullanımı en üst noktaya ulaştı. Türk ve İslam dünyasında izleri 9.yy.'da görülen fakat ağırlığı olmayan çini bezeme 13.yy.'da Anadolu'da büyük bir atılım yapmıştır. Teknik anlamda seramik malzemeyle aynı imalat sürecine sahiptir. Bu iki malzemeyi ayıran unsur ise kullanım alanlarıdır. Seramik gündelik hayatta kullanılan eşyada çini ise mimaride kullanılmıştır. Anadolu Selçukluları cami, medrese, saray, kervansaray ve benzeri mimari eserlerde bezeme elemanı olarak bol miktarda çini kullanılmıştır.

İlk Osmanlı sarayında ortaya çıkan çini kelimesi, İslam Dünyasında kullanım amacına bağlı olarak evani ve kaşı’ya ayrışan seramik imalatı bünye özelliklerine bağlı olarak tanımlayan yeni yaklaşım ileri sürmüş oldu. Türk sanatında iç ve dış mimari  tezyinatın en önemli unsurlarından birisi hiç şüphesiz kâşî/çini  kullanımıdır Kelime anlamı Çin’e ait (çînî) demek olan çini, günümüzde pişmiş topraktan yapılan sırlı duvar kaplamalarına verilen bir addır. Eski kaynaklarda buna “sırça” veya “kâşî” denildiği görülmektedir. Pişmiş topraktan yapılan çanak çömleğe eskiden, malzemenin cinsine göre “toprak evânî” veya “çini evânî” denilirken; günümüzde topraktan yapılan kullanım eşyasına seramik veya keramik denilmektedir. Geçmişe sahip çıkıp değerleri yaşatabilmek adına günümüzde bu tarihi eserlerin birebir kopyaları yapıldığı gibi çeşitli  teknikler kullanılarak orjinallerinden esinlenilerek  yeni tasarımlar da oluşturulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Türk kültürü, Selçuklu, Osmanlı, Çini, Seramik, yeni tasarımlar,