Akademik Veri Yönetim Sistemi
27. Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi, Antalya, Türkiye, 18 - 22 Nisan 2018, ss.1567-1568, (Özet Bildiri)
Ülkemizde
uzunca bir süredir öğretmen adaylarının öğretmen olarak atanabilmeleri için merkezi
bir sınav uygulanmaktadır. Gerek sınavın kapsamı ve zorluk derecesi, gerekse
öğretmenlik için ayrılan kontenjan nedeniyle öğretmen adayları farklı derecede
kaygı taşımaktadırlar.
Bu
çalışmanın amacı öğretmen adaylarının öğretmen olarak atanmaları için koşul
niteliğindeki Öğretmenlik Merkezi Sınavı’na (KPSS) yönelik taşıdıkları kaygıyı
belirlemekte kullanılacak olan bir ölçek geliştirmektir.
Bu
amaçla ilk olarak çeşitli kaynaklardan, öğrenci görüşlerinden ve kişisel
deneyimlerden yararlanarak 45 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur.
Oluşturulan bu havuz en az doktora eğitimini tamamlamış alanında uzman altı
öğretim üyesi tarafından incelenmiştir. Uzman görüşü sonrasından en iki veya
daha fazla uzmanın uygun görmediği maddeler elenmiştir.
16
maddenin elenmesinden sonra kalan 29 maddelik formda gerekli düzenlemeler
yapılarak yeni form oluşturulmuştur. Bu çalışma aynı zamanda ölçeğin geçerlik
çalışmalarının bir boyutunu oluşturmaktadır. Kalan 29 madde beşli likert tipi
“Kesinlikle Katılıyorum”, “Katılıyorum”, “Kararsızım”, “Katılmıyorum” ve
“Kesinlikle Katılmıyorum” şeklinde düzenlenmiştir. Ölçeğin giriş kısmına
öğrencilerin yaş, cinsiyet, bölümlerinin olduğu bir form ve yönerge
eklenmiştir. Bu taslak form İstanbul İli’nde öğrenim görmekte olan 153 Eğitim
Fakültesi son sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Uygulama sonrasında ölçeğin
geçerlik-güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.
29
maddelik taslak formun 153 öğrenciye uygulanmasının ardından elde edilen
veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bu aşamada maddelerin madde
toplam, madde kalan ve madde ayırt edicilik değerleri incelenmiştir. Bu analiz
sonunda yer alan değerlere göre ayırt edicilik değeri düşük olduğu için bir
madde daha ölçekten çıkarılmıştır.
Taslak formda yer alan 28 madde
için faktör analizi tekniği uygulanmıştır. Öncelikle, ölçekte yer alan
maddelerin faktör analizine uygun olup olmadıklarını belirlemek için
Kaiser-Meyer-Olkin örnekleme yeterlik katsayısı ve Barlett Test of Sphericity katsayısı
hesaplanmıştır.
Faktör analizinde, öz değer iki
olarak alınmış ve Varimax-Rotated tekniği kullanılmıştır. İlk faktör analizi
sonucunda ölçeğin üç alt boyutu olduğu saptanmıştır. Faktör yükü en az 0,4 olan
ve diğer faktörlerle arasında en az 0,2 fark olan maddeler ölçekte bırakılmış,
10 madde daha uygun olmadığı gerekçesiyle ölçekten çıkarılmıştır.
Bu 10 maddenin çıkarılmasından
sonra kalan maddeler ile ikinci kez
faktör analizi uygulanmıştır. Üç madde daha ölçekten çıkarılmış ve ölçeğin son
halinin 15 maddeden ve iki boyuttan oluştuğu saptanmıştır.
İki alt boyutlu ölçeğin
açıkladığı toplam varyans %53,9 olarak bulunmuştur. Ölçekteki iki alt boyutta
yer alan maddeler incelenerek isimleri belirlenmiştir.
İlk alt boyutta
yer alan maddeler, öğretmen adaylarının sınavın içeriğine ilişkin genel olarak
görüşlerini ve algılarını yansıttığı için “Sınav Algısı Alt Boyutu” şeklinde isimlendirilmiştir.
Diğer alt boyutta yer alan maddeler ise öğretmen adaylarının sınava hazırlanma
sürecinde veya sınavdan sonraki süreçle ilgili taşıdıkları kaygıyı “zamansal”
boyutta ifade ettiği için “Zaman Alt Boyutu” olarak adlandırılmıştır.
Bütün
bu işlemlerden sonra, kalan 15 madde için Cronbach Alpha iç tutarlılık
katsayısı hesaplanmış ve bu değer 0,861 olarak
bulunmuştur. Ayrıca Guttman Split-Half değeri 0,840 olarak
hesaplanmıştır . Bu bulgular, ölçeğin güvenilir olduğunu destekler
niteliktedir.
Kalan maddeler
için yeniden madde toplam, madde kalan ve ayırt edicilik işlemleri yapılmıştır.
15 maddelik ölçeğin son şekli, 31 kişilik öğrenci grubuna 15 gün ara ile
uygulanarak test-tekrar test uygulaması yapılmıştır. Ölçeğin toplam puan
devamlılık katsayısı r=0,866
(p<.01) olarak bulunmuştur. Bu bulgu
yine ölçeğin güvenilir olduğunu destekler niteliktedir.
Ölçekte yer
alan Sınav Algısı Alt Boyutu’na ilişkin örnek madde: “Öğretmenlik Sınavı
konularının çok fazla olduğunu düşününce tedirgin oluyorum.” Zaman Alt
Boyutu’na ilişkin örnek madde: “Fakültedeki derslere girmeyip Öğretmenlik
Sınavına çalışmak istiyorum.” Ters madde örneği: “Kendimi Öğretmenlik Sınavına
hazır hissediyorum.”
Ölçeğin son
şeklinde 15 madde bulunmaktadır ve maddeler arasında iki tane ters madde
bulunmaktadır. Ölçek 2 boyuttan oluşmaktadır. Bu çalışma sonunda ölçeğin
öğretmen adaylarının KPSS’ye yönelik taşıdıkları kaygıyı ölçmekte
kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Öğretmen
adayı, atama, sınav, kaygı