Türkiye’de Hemşirelik Eğitimi Afetlere Ne Kadar Hazırlıyor? Müfredat ve Öğrenci-Öğretim Elemanlarının Görüşlerinin Birlikte Değerlendirilmesi
9. Ulusal Hemşirelik Eğitimi Kongresi, Aydın, Türkiye, 7 - 09 Ekim 2026, ss.137-139, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Aydın
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.137-139
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Amaç: Araştırmada, Türkiye’de lisans düzeyinde hemşirelik eğitimi veren kurumların müfredatlarında afetle ilişkili derslerin yer alma durumunu incelemek; hemşirelik öğrencileri ve öğretim elemanlarının hemşirelik eğitiminin öğrencileri afetlere hazırlama durumuna ilişkin görüşlerini ve afete hazırlık algılarını belirlemek amaçlandı.
Yöntem: Araştırma, müfredat analizi ve tanımlayıcı araştırma olmak üzere iki aşamada yürütüldü. İlk aşamada, Türkiye’de hemşirelik lisans eğitimi veren kurumların web sayfaları incelendi ve müfredatına erişilebilen 138 kurumun 2022–2023 ve 2023–2024 eğitim-öğretim yıllarına ait müfredatları değerlendirildi. İncelemede “afet”, “afet yönetimi”, “afette ilk yardım”, “afet hemşireliği” ve “afete müdahale” gibi anahtar kelimeler kullanıldı. İkinci aşamada, afetle ilişkili ders bulunan 73 kurum arasından seçilen 20 kurumda öğrenim gören 783 hemşirelik öğrencisi ve görev yapan 110 öğretim elemanı araştırmaya katıldı. Veriler; Müfredat Analiz Formu, Öğrenci Bilgi Formu, Öğretim Elemanı Bilgi Formu ve Hemşirelerde Afete Hazırlık Algısı Ölçeği ile Kasım 2023–Mart 2024 tarihleri arasında çevrimiçi toplandı. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve uygun karşılaştırma testleriyle analiz edildi; p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Müfredatına erişilen 138 kurumun 73’ünde (%52,9) afetle ilişkili en az bir ders bulundu ve toplam 80 ders belirlendi. Derslerin %70,0’ı seçmeli, %85,0’ı yalnızca teorik nitelikteydi. Öğrencilerin %27,07’si, öğretim elemanlarının %44,5’i afetlerde hemşirelik uygulamalarına ilişkin eğitim aldığını belirtti. Hemşirelik lisans eğitiminin öğrencileri afetlere hazırladığını düşünenlerin oranı öğrencilerde %41,3, öğretim elemanlarında %10,0 olarak bulundu. Afete Hazırlık Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması öğrencilerde 66,09±15,87, öğretim elemanlarında 74,74±11,15 idi. Afetle ilgili eğitim alan öğrenci ve öğretim elemanlarının ölçek puanları, eğitim almayanların puanlarından anlamlı düzeyde yüksekti (sırasıyla 71,29±12,36’ya karşı 64,46±16,50 ve 79,32±11,02’ye karşı 71,06±9,88; p<0,001).
Sonuç ve Öneriler: Müfredatına erişilebilen kurumların %52,9’unda afetle ilişkili en az bir ders bulunmasına karşın, bu derslerin çoğunlukla seçmeli ve yalnızca teorik yürütülmesi, afet eğitiminin hemşirelik lisans programlarında tüm öğrencileri kapsayacak biçimde yapılandırılmadığını göstermektedir. Öğrenci ve özellikle öğretim elemanı görüşleri, lisans eğitiminin öğrencileri afetlere hazırlama kapasitesinin güçlendirilmesi gereksinimine işaret etmektedir. Afet hemşireliği eğitiminin lisans programlarında sistematik biçimde yapılandırılması; teorik eğitimin simülasyon, beceri uygulamaları ve afet tatbikatlarıyla desteklenmesi ve öğrencilerin afete hazırlık düzeylerinin düzenli olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.