Akademik Veri Yönetim Sistemi
5th INTERNATIONAL HEALTH SCIENCE and LIFE CONGRESS, Burdur, Türkiye, 10 - 12 Mart 2022, ss.393, (Özet Bildiri)
Giriş: Bitkisel tıbbi ürünler ilaç statüsünde olmadığından ruhsatlandırılması ve piyasaya arzı farklılık gösterebilmektedir. Son zamanlarda söz konusu ürünlere ait zehirlenmeler ve ilaç etkileşimlerinin neden olduğu istenmeyen ve beklenmeyen durumlar gözlemlenmektedir. Klormetiazol (CLM), diğer adıyla heminevrin γ-aminobütirik asit (GABAA) salınması için kullanılan köklü bir ilaçtır. Akut alkol yoksunluğu semptomlarının tedavisinde ve önlenmesinde yaygın olarak kullanılan yatıştırıcı ve hipnotik özelliklidir. Venlafaksin (VEN) ya da ticari ismi ile Effexor®, serotonin ve noradrenalinin geri alımını engelleyen, feniletilamin türevi bir antidepresan olup depresyon, anksiyete bozukluğu, fobi ve panik atakların tedavisinde kullanılmaktadır. VEN depresyon ve diğer psikiyatrik bozuklukları olan kişilerde intihar etme düşüncesini arttırdığı ve yan etkileri arasında; ağız kuruluğu, iştahsızlık, mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, kabızlık, baş ağrısı, baş dönmesi, konfüzyon, uyku hali, taşikardi ve terleme bildirilmektedir. Literatürde bildirilen ölümle sonuçlanmış birçok VEN doz aşımı vakaları bulunsa da bildirilenlerin çoğunda ölüm VEN’e eşlik eden bir ajanın varlığında meydana gelmektedir.
Amaç: Bu vaka çalışması, alkol yoksunluğunun giderilmesi için önerildiği söylenen, sahte bitkisel bir ilaçta beyan edilmemiş aktif farmasötik bileşenlerin belirlenmesini konu almaktadır.
Gereç & Yöntem: Çalışmada söz konusu bitkisel ürün, enstitümüze yapılan bireysel başvuru yolu ile temin edilmiştir. Hasta alkol yoksunluğu için önerilen bu ürünü aldıktan sonra kendini kötü hissettiğini ifade etmiştir. Beraberinde getirdiği ürün analizi Gaz Kromatografisi Kütle Spektrometresi (GC-MS) ile gerçekleştirilmiş olup örnek hazırlama yöntemleri ve analiz parametrelerine ait detaylar, örneğin fiziksel durumu ve ambalaj formu bu çalışmada detaylıca ele alınmıştır (Şekil 1).
Bulgular: Ürün içeriğinde, VEN ve CLM etken maddeleri belirlenmiştir. Kromatograma ilişkin veriler Şekil 2’de sunulmaktadır. Kütle spektrumunda Venlafaksin ve Klormetiazol için m/z değerleri sırasıyla 58,134,179,277 ve 112, 161,85 olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Bu tür ürün içeriğinde, yapılan analiz neticesinde herhangi bir ilaç etken madde tespit edilmesi durumunda, ürünleri üreten, satan, dağıtımını sağlayan, tüm tüzel ve özel kişiler hakkında hukuki işlem başlatılması gereklidir. Bitkisel ürün adı altında masumca pazarlanan bu örneklere karşı, alandaki denetimlerin arttırılması ve bu konuda halkın acilen bilinçlendirilmesi gerekmektedir. VEN, CLM ile kombine edildiğinde yan etkilerin riski veya şiddeti artırmasının yanı sıra, çalışmamız bu iki bileşiğin sahte bitkisel bir ilaç içeriğinde belirlendiği ilk çalışmadır.
Anahtar Kelimeler: Venlafaksin, Klormetiazol, Bitkisel tıbbi ürün, GC-MS