Hayef:journal of education (Online), cilt.20, sa.3, ss.297-303, 2023 (TRDizin)
Okullar; insan hakları, çocuk hakları ve demokrasi kültürünün öğretildiği kurumlardır. Bu önemli kazanımları çocuklara edindirmenin amaçlandığı okullarda, zaman
zaman onların haklarını ihlal edecek çeşitli uygulamalarla karşılaşılabilmektedir. Okul yöneticileri ve öğretmenler, eğitim kurumlarında güvenlik ve disiplini sağlamaya
çalışırken çocukların haklarını ihlal edebilecek davranışlar sergileyebilmektedirler. Yönetici ve öğretmenlerin çocuklar üzerindeki hakları sınırsız olmamakla birlikte
çocukların haklarına ilişkin ihlallerin gerçekleşmesi durumunda çeşitli yaptırımların uygulanması söz konusu olabilmektedir. Dijitalleşmenin hızlı bir şekilde artmasıyla
yetişkinlere göre daha kırılgan ve korunmaya muhtaç olan çocukların kişisel verilerinin işlenmesi süreci daha önemli bir boyut kazanmıştır. Çocukların verilerinin en
yoğun şekilde işlendiği kurumların başında okullar yer alır. Amacı dışında mevzuata aykırı bir şekilde kullanılan veriler, öğrenciler üzerinde çeşitli olumsuz etkiler bırakabilir. İnsan hakları gereği çocukların da özel hayatı ve kişi dokunulmazlığı bulunur. Okullarda, bu temel haklarının ihlaline neden olan uygulamalardan biri de öğrencilerin üstlerinin, çanta ve dolaplarının hukuka aykırılık teşkil edecek şekilde okul yöneticileri, öğretmenler ve diğer personel tarafından aranmasıdır. Hukuka aykırı bir
şekilde gerçekleşen bu eylemler, Türk Ceza Kanunu gereği haksız arama, görevi kötüye kullanma ve kötü muamele suçlarını barındırır. Bu çalışmanın amacı okullarda
gerçekleştirilen üst ve eşya araması uygulaması ve diğer kişisel verilerin korunmasına yönelik hak ihlallerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda okullarda güvenlik ve disiplinin sağlanması amacıyla yapılacak uygulamaların ve gerçekleştirilecek etkinliklerin, insan hakları doğrultusunda çocuğun üstün yararı da gözetilecek şekilde çocuk
dostu bir yaklaşımla gerçekleştirilmesi gerekir.
Schools are where human rights, children’s rights, and culture of democracy are taught. Although schools aim to ensure children atain these crucial objectves,
various practces violatng children’s rights can be occasionally witnessed at schools. While trying to ensure security and discipline in educatonal insttutons, school
administrators and teachers may behave in a way that can violate the rights of children. Rights of administrators and teachers over children are not unlimited, and certain sanctons can be imposed in case of violatons of children’s rights. With the rapid increase in digitalizaton, the issue of processing the personal data of children,
who are more fragile and in need of protecton than adults, has gained a more important dimension. Schools are at the forefront of insttutons processing children’s
data most intensely. Illegally misused data may have various negatve efects on students. In accordance with human rights, children also have privacy and personal
immunity as well as adults. In schools, one of the practces that cause the violaton of these fundamental rights is the unlawful search of students, their bags and
lockers by school administrators, teachers and other school staf. These unlawful acts include crimes of unfair search, abuse of ofce and maltreatment pursuant to
the Turkish Penal Code. This study aims to reveal the violatons of rights regarding the body and belongings searches and other personal data protecton at schools.
Within this context, all the practces and actvites for ensuring security and discipline at schools should be carried out in accordance with human rights and with a
child-friendly approach, in a way that also takes the best interests of the children into consideraton.