Akademik Veri Yönetim Sistemi
ULUSLARARASI KATILIMLI SEDİMANTOLOJİ ÇALIŞMA GRUBU 2024 ÇALIŞTAYI, Tunceli, Türkiye, 5 - 08 Eylül 2024, ss.46-47, (Özet Bildiri)
Bu
çalışmada, KD Anadolu Bölgesi’nde Erzincan ilinin 30km güneydoğusunda yer alan
Gürlevik Şelalesi’ni oluşturan tufa çökelleri incelenmiş ve bu eşsiz doğal güzelliğin
jeoturizme kazandırılması ile ilgili bilgilere yer verilmiştir.
Gürlevik
(Çağlayan) tufaları, şelale (cascade) tipi tufa çökelleri olup, oluşumunda bölgenin
aktif tektonik yapısı önemli bir yer tutmaktadır. Neotektonik dönem ile bölgede
kaçma tektonik hareketine bağlı olarak, sağ ve sol yönlü yanal atımlı faylar
gelişmiştir. Erzincan çek-ayır havzası, bu fayların kesişim alanında yer
almaktadır. Çalışma alanı güneyinde Erzincan havzasını sınırlayan havza kenar
fayları, açılmaya bağlı olarak gelişen KB-GD ve D-B gidişli normal fay karakterinde
olup, kırık ve çatlaklar boyunca yüzeye ulaşan kalsiyumca zengin termal sular, bu
kalsiyum karbonat çökeliminde etkili olmuşlardır.
Erzincan
havzası, Kuvaterner çökel dolgusu, traverten, taraça, alüvyon ve alüvyon
konilerinden ve genç volkanitlerden oluşmaktadır. Gürlevik Travertenleri
çökeliminde etkili olan sıcak suların, yüzeydeki akışı sırasında giderek
soğuması ve topoğrafyaya bağlı olarak eğim aşağıya doğru ilerlemesiyle bölgede şelale
tipi Gürlevik tufalarını oluşturmuşlardır. Gürlevik şelalesi, kuzey bloğu
düşmüş olan Çağlayan Fayı güzergahında çökelmiş travertenler üzerinde
gelişmiştir.
Gürlevik
şelale tipi tufa çökellerini oluşturan sular, üç kademe halinde, 30–40 m
yükseklikten düşmektedir. Bu üç basamak halinde gelişen tufa şelale yapısı,
eski bir menderesli vadi tabanında gelişmiştir. Bu sular, tufa çökellerinin birkaç
kilometre güneyinde bulunan Kalecik Köyü sınırlarındaki dokuz kaynaktan gelmektedir.
Briyofitik tufa, fitoklastik tufa, stromatolitik tufa, makrofitik tufa (uzunlamasına
gelişen bitki sapları) ilk etapta gözlenen fasiyeslerdir.
Gürlevik
(Çağlayan) şelalesi ve çevresi, 1990 yılında Doğal Sit alanı ilan edilmiş ve
koruma altına alınmıştır. Gürlevik şelalesi ve çevresi doğa sporları ve
aktiviteleri için oldukça uygun bir Jeoturizm alanıdır.
Anahtar
Kelimeler: Gürlevik tufaları,
fasiyes, jeoturizm, Erzincan, KD-Türkiye