Akademik Veri Yönetim Sistemi
VIII. International Congress on Education and Social Sciences /VIII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi 20-23 Temmuz 2022 / Hatay, Hatay, Türkiye, 20 - 23 Temmuz 2022, ss.113-114, (Özet Bildiri)
ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ÖZ-YETERLİK VE KENDİNİ SABOTAJ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Uzman Berk TEPEBAŞ Milli Eğitim Bakanlığı tepebas.b@gmail.com
Dr. Öğretim Üyesi Cengiz POYRAZ İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa tepebas.b@gmail.com
Özet
Bu çalışmada eğitimle ilgili pek çok değişkenle ilişkisinin olduğu düşünülen ve bireyin eğitim hayatına ilişkin görevleri yerine getirebilme konusunda kendisine olan inancını ifade eden akademik öz-yeterlik ile bireyin önemli gördüğü bir görevi başarıp başaramayacağı konusunda belirsizlik yaşaması durumunda başvurduğu, kendi performansını olumsuz etkileyecek stratejileri ifade eden kendini sabotaj arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Buna ek olarak akademik öz-yeterlik ve kendini sabotajın çeşitli sosyo-demografik değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde öğrenim görmekte olan 931 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubu, COVID-19 pandemi koşulları ve üniversitelerin uzaktan eğitim sürecinde olması sebebiyle çevrimiçi ortamda ulaşılabilen üniversite öğrencileri arasından araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden ve araştırmacı tarafından gönderilen ölçek formlarını doldurarak geri dönüş sağlayan katılımcılardan oluşmaktadır. Çalışma gurubunun belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak SosyoDemografik Bilgi Formu, Akademik Öz-Yeterlik Ölçeği ve Kendini Sabotaj Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 26.0 programı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılacak istatistiksel analiz yöntemlerinin belirlenmesi amacıyla verilerin normal dağılım gösterip göstermediği incelenmiş, verilerin normal dağıldığı görülmüş ve parametrik testlerin kullanılmasına karar verilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin ve farklılıkların belirlenmesinde Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda akademik öz-yeterlik ile kendini sabotaj arasında negatif yönlü, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-.344, p<0.01). Üniversite öğrencilerinin akademik öz-yeterlik düzeylerinin yaşlarına (F=6.477; p<0.01), sınıf düzeylerine (F=3.860; p<0.01), öğrenim gördükleri üniversitenin resmi/devlet okulu veya vakfa ait/özel okul olma durumuna (t=-2.236; p<0.05) ve üniversite tercih sürecinde ebeveynlerin etki düzeyine (F=3.935; p<0.05) göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 21-23 yaş aralığındaki öğrencilerin 18-20 yaş aralığındaki öğrencilerden; 4. sınıf veya daha üst bir sınıfa devam eden öğrencilerin 1. ve 2. sınıfa devam eden öğrencilerden; vakfa ait/özel üniversitelerde öğrenim görmekte olan öğrencilerin resmi/devlet okulunda öğrenim görmekte olan öğrencilerden; üniversite/bölüm tercihlerine ailesihiç karışmayan veya okuduğu üniversite/bölümü ailesi ile fikir alışverişi yaparak kendi isteğiyle seçen öğrencilerin, tercihlerini ailesinin isteği ve zorlamasıyla yapan öğrencilerden daha yüksek akademik öz-yeterlik düzeylerine sahip oldukları görülmüştür. Öğrencilerin akademik öz-yeterlik düzeyleri cinsiyet ve fakülte/bölüm değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Üniversite öğrencilerinin kendini sabotaj düzeylerinin ise üniversite tercih sürecinde ebeveynlerin etki düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (F=4.458; p<0.05). Üniversite/bölüm tercihlerini ailesinin isteği ve zorlamasıyla yapan öğrencilerin kendini sabotaj düzeylerinin okuduğu üniversite/bölümü ailesi ile fikir alışverişi yaparak kendi isteğiyle seçen ve tercihlerine ailesi hiç karışmayan öğrencilerden daha yüksek olduğu görülmüştür.Öğrencilerin kendini sabotaj düzeyleri cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, fakülte/bölüm ve üniversitenin resmi/devletokulu veya vakfa ait/özel okul olma durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir.
Anahtar Kelimeler: Akademik Öz-Yeterlik, Kendini Sabotaj, Üniversite Öğrencileri