Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi

Tunçman D., Kesmezacar f. f., günay o., Demir M.

Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.29, sa.3, ss.576-582, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada baş-boyun, toraks ve batın bölgelerinden yapılan bilgisayarlı tomografi (BT) taramalarında organların absorbe ettiği radyasyon dozları Termolüminesans Dozimetreler (TLD’ler) ile deneysel olarak ölçülmüştür. Amaç, kritik organlarda alınan dozların değerlendirilmesi ve radyasyondan korunma stratejilerinin geliştirilmesidir. Baş-boyun bölgesindeki organlar, özellikle tiroit bezi (24.95 ± 0.525 mGy) ve tükrük bezi (28.49 ± 1.34 mGy) gibi kritik organlar, uzun süreli sağlık etkilerine karşı duyarlıdır. Toraks bölgesindeki dozlar, akciğer (5.86 ± 0.1 mGy) ve sağ meme bezi (6.52 ± 0.7 mGy) gibi organlarda daha düşük bulunmuştur; ancak düşük dozların kardiyovasküler sağlık üzerindeki potansiyel etkileri dikkate alınmalıdır. Batın bölgesinde ise, karaciğer (15.87 ± 1.6 mGy) ve böbrekler (15.26 ± 0.6 mGy) gibi organlar daha yüksek dozlar almış olup, bu durum uzun vadeli kanser riskinin arttığını göstermektedir. Bu bulgular, baş- boyun ve batın bölgelerinde organ koruma stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, TLD’lerin kullanımı, BT taramalarında güvenli doz ölçümünü sağlamak ve gereksiz radyasyon maruziyetini önlemek için etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, elde edilen doz verileri, radyasyon maruziyetini azaltmak için hasta doz kontrolünün daha dikkatli yapılması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
In this study, organ absorbed radiation doses were experimentally measured using Thermoluminescent Dosimeters (TLDs) during computed tomography (CT) scans of the head–neck, thorax, and abdominal regions. The aim was to evaluate the doses received by critical organs and to develop strategies for radiation protection. In the head–neck region, organs such as the thyroid gland (24.95 ± 0.525 mGy) and salivary gland (28.49 ± 1.34 mGy) were found to be sensitive to long-term health effects. In the thoracic region, the measured doses in the lungs (5.86 ± 0.1 mGy) and right mammary gland (6.52 ± 0.7 mGy) were lower, although the potential cardiovascular effects of low doses should be considered. In the abdominal region, organs such as the liver (15.87 ± 1.6 mGy) and kidneys (15.26 ± 0.6 mGy) received relatively higher doses, indicating an increased risk of long-term carcinogenesis. These findings highlight the importance of implementing organ protection strategies, particularly in the head–neck and abdominal regions. Furthermore, the use of TLDs has proven to be an effective method for ensuring safe dose measurement in CT scans and for preventing unnecessary radiation exposure. In conclusion, the obtained dose data clearly emphasize the need for more precise patient dose control to minimize radiation exposure.