Research Information System
5TH INTERNATIONAL ACADEMIC RESEARCHES FOR SUSTAINABILITY 2024, İstanbul, Turkey, 23 - 24 May 2024, pp.90-91, (Summary Text)
Talaşlı
imalat, ürünlerin nihai şeklini üretmek için en yaygın kullanılan üretim
süreçlerinden biridir. Talaşlı imalat süreçlerinde kalite ile ilgili esas
çıktı, işlenmiş parçanın yüzey bütünlüğüdür. Talaş kaldırma işleminde oluşan
kesme kuvvetleri, ısı oluşumu, takım aşınması ve talaşlar malzemelerin
işlenebilirliğinin yanında yüzey bütünlüğü özelliklerini de doğrudan etkiler.
Özellikle işlenebilirliği zor malzemelerin imalatında takım ömründeki büyük
azalma işleme sürecini daha da zorlaştırmaktadır. Yüzey bütünlüğü genel olarak
işlenen yüzeylerin yüzey pürüzlülüğü, yüzey kalitesi, yüzey topografyası,
mikroyapısı, nanokristalizayonu, mikrosertliği, kalıntı gerilmeleri, faz
dönüşümünü, aşınma ve yorulma gibi çeşitli özelliklerini ifade etmektedir.
Yüksek yüzey ve yüzey altı sertliğinin malzemenin aşınma hızını düşürmesi, yüksek
basma kalıntı gerilmelerin yorulma direncini arttırması gibi gelişmelerin
talaşlı imalat işlemleri ile üretilen komponentlerin dayanıklılığı üzerinde
önemli etkileri vardır. Yaygın olarak kenar
hazırlığı olarak adlandırılan kesme kenarı geometrisi, finiş tornalama
başta olmak üzere talaşlı imalat işlemlerinde oldukça önemlidir. Çünkü finiş
kesimlerde kullanılan ilerlemeler genellikle kenar geometrisi ile aynı
büyüklüktedir. Bu nedenle takım-iş parçası etkileşiminin büyük bir kısmı kesici
kenar boyunca meydana gelir. Diğer yandan günümüzde özellikle doğal
kaynakların korunması ve tasarruflu kullanımı açısından sürdürülebilir üretim
tercih edilmesi gereken bir yaklaşımdır. Talaşlı imalat işlemlerinde sürdürülebilirlik minumum enerji ve
malzeme tüketiminin yanı sıra çevreye ve insan sağlığına zarar vermeme
şartlarına bağlıdır. Kesici takım tasarımı ve geliştirmelerinde birincil
kaynakların kullanımı asgariye indirilerek odak nokta sürdürülebilirlik
olmalıdır. Yüksek talaş kaldırma oranı ve verimli işlemenin yanı sıra iyi yüzey
kalitesi elde edilebilecek bir takım geometrisi kullanılmalıdır. Ayrıca işlenen
komponenetlerde arzu edilen yüzey bütünlüğü özelliklerini sağlayacak uygun
kesici takım geometrisinin seçimi ile ilave işlemlere gerek kalmaması imalat
sırasında daha az enerji ve malzeme tüketilmesi anlamına geldiğinden dolayı
sürdürülebilirlik açısından oldukça önemlidir.