Akademik Veri Yönetim Sistemi
Health Academy Kastamonu, cilt.11, sa.1, ss.33-43, 2026 (Hakemli Dergi)
Özet
Amaç: Bu araştırma, son trimesterde bulunan gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile travmatik doğum algısı ve öz yeterlilikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Kastamonu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Doğum Polikliniğine başvuran 392 gebe ile yürütüldü. Veriler Tanımlayıcı Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32), Travmatik Doğum Algısı Ölçeği (TDAÖ) ve Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği (ÖEYÖ) kullanılarak toplandı. Analizde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır Bulgular: Katılımcıların %61’i 25–35 yaş aralığında, %47’si üniversite ve üzeri eğitim düzeyinde olup %68’i çalışmamaktadır. Gebelerin %82’sinin gebeliği planlıdır ve %76’sı doğuma hazırlık eğitimine katılmamıştır. TSOY-32 puanlarının; çalışmayanlarda, daha önce gebelik ve doğum deneyimi olanlarda ve yaşayan çocuğu olanlarda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). TDAÖ puanlarının doğum deneyimi olmayanlarda ve doğum korkusu yaşayanlarda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05). ÖEYÖ puanlarının yaşayan çocuğu olan gebelerde daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). TSOY-32 ile TDAÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, TSOY-32 ile ÖEYÖ arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki saptandı (p<0,01). Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyinin artması travmatik doğum algısını etkilememekte, ancak öz yeterliliği olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Gebelerin sağlık okuryazarlığı ve öz yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi farklı örneklemlerde ve müdahale programları çerçevesinde inceleyen ileri araştırmaların planlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, doğum, öz yeterlilik, gebelik