Blok Zinciri (Blockchain) ve Ormancılık: Yenileşim (İnovasyon) Perspektifinden Değerlendirmeler

Yenileşim, eski bir sorunu yeni bir yolla çözmek, kanıtlanmış bir çözümle yeni bir sorunu ele almak ya da yeni bir soruna yeni bir çözüm getirmek anlamına gelmektedir. Bu tanım çerçevesinde hemen her sektörde olduğu gibi ormancılıkta da yenileşime ihtiyaç duyulduğu rahatlıkla söylenebilir. Birleşmiş Milletler tarafından 2024 Yılı Dünya Ormanlar Günü temasının ‘Ormanlar ve Yenileşim: Daha İyi Bir Dünya İçin Yeni Çözümler’ olarak saptanması da bu ihtiyacın bir kanıtı olarak gösterilebilir.

Blok zinciri ise yapılan her işlem bilgisinin ağdaki katılımcılar tarafından kaydedildiği ve paylaşıldığı dağıtılmış bir veri yapısıdır. Blok zincirinin veri kaybını önlemek, şeffaflık, aracılara ihtiyaç duymamak ve merkezi bir otorite olmadan çalışabilmek gibi avantajlarının olduğu bilinmektedir. Buna karşılık çok fazla enerji kullanmak, kötü niyetli saldırılara karşı risk taşımak ve kullanıcıların mahremiyetine zarar vermek gibi dezavantajları da bulunmaktadır.

Ormancılık toplumun ormanlardan beklentilerini ormanların devamlılığına zarar vermeden karşılamayı amaçlayan biyolojik, teknik ve sosyal faaliyetler bütünüdür. Yenileşim ise kendi içinde teknolojik, sosyal, kurumsal ve finansal yenileşim ile politika yenileşimi şeklinde alt başlıklara ayrılmaktadır. Bu kapsamda blok zinciri özünde teknolojik kökenli bir yenileşim modeli olarak görünse bile sosyal ve kurumsal yenileşim ile politika yenileşimi alanlarında kullanılabilirliğe sahip bulunmaktadır.

Bu çalışma, Türkiye ormancılığında yenileşim ihtiyacı çerçevesinde blok zinciri teknolojisinin kullanılabilirliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, yenileşim, blok zinciri ve bunların ormancılıkla ilişkileri konusunda kapsamlı bir literatür araştırması yapılmıştır. Bu yolla her iki konunun ormancılıktaki yansımalarına dair dünyanın farklı ülkelerinden örnekler incelenmiştir. Bu örneklerden yola çıkarak Türkiye ormancılığının temel sorunlarına blok zinciri teknolojisi ile üretilebilecek yeni çözüm yöntemleri tartışılmış ve bazı öneriler geliştirilmiştir.

Elde edilen sonuçlar, blok zinciri teknolojisinin özellikle karar alma süreçlerinde katılımın sağlanması ve katılım sürecinin etkili bir şekilde yönetimi açısından anlamlı faydalar sağlayabileceğini göstermektedir. Söz konusu karar alma süreçleri yerel ve bölgeselden ulusal düzeye kadar farklı kapsam genişliklerine hitap edebilir.

Diğer yandan, blok zinciri yoluyla katılım sürecinin daha etkili bir şekilde yönetimi için, öncelikle katılımın gerekliliğine yönelik sarsılmaz bir inancın varlığına ihtiyaç bulunmaktadır. Türkiye ormancılığı bu açıdan başarılı bir karneye sahip bulunmamaktadır. Blok zinciri, ancak bu konuda tatminkâr bir adım atıldıktan sonra etki gösterebilecek teknolojik bir yenilik olarak sistemde yerini alabilecektir.

Anahtar kelimeler: Yenileşim (inovasyon), blok zinciri, ormancılık, katılım, ormancılık politikası