Akademik Veri Yönetim Sistemi
12. Ulusal Hidroloji Kongresi, Samsun, Türkiye, 16 - 19 Ekim 2024, cilt.2, ss.91-100, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışmanın amacı, Alibeyköy Havzası’nda meydana gelen hızlı kentleşmenin havza hidrolojisi üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Bu amaçla çalışma iki temel aşamada gerçekleştirilmiştir: i) Kentsel büyümenin arazi değişim modeli kullanılarak gelecek yıllar için tahmin edilmesi, ii) Tahmin edilen arazi kullanımı verilerinin hidrolojik modelleme ile havza hidrolojisine etkisinin incelenmesi. Gelecek yıllara ait kentsel büyüme simülasyonları Çok Katmanlı Algılayıcı-Markov Zinciri (MLP-MC) hibrit yöntemi ile yapılmıştır. 2019 ile 2021 yılları arasındaki arazi kullanımı değişimi potansiyeli 2023 yılı tahminlemesinde kullanılmıştır. Tahmin performansı olarak standart Kappa değeri 0.94 olarak hesaplanmıştır. Ardından, on yıl aralıklar ile 2033, 2043 ve 2053 yıllarına ait arazi kullanımı verileri, yapılan tahmin simülasyonları ile elde edilmiştir. Havzadaki yüzey akışı, akarsu akışı, evapotranspirasyon, sızma ve yer altı akışı değerlerini incelemek amacıyla hidrolojik model kurulmuştur. Hidrolojik modelin akarsu akışlarına göre kalibrasyonu ve validasyonu günlük zaman adımında gerçekleştirilmiştir. Model performansı Nash─Sutcliffe (NS) verimlilik katsayısı değerleri kalibrasyon periyodunda 0.69 ve validasyon periyodunda 0.81 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak 2023 yılında havzanın yaklaşık %41’ini oluşturan yapılaşmış alanların 2033, 2043 ve 2053 yıllarında sırası ile %53, %59 ve %63 olacağı tahmin edilmiştir. Buna karşın, 2023 yılında havza alanının yaklaşık %40’ını kapsayan orman alanının 2033, 2043 ve 2053 yıllarında sırası ile %35, %31 ve %27 olarak azalacağı ön görülmektedir. Bu çalışma ile Alibeyköy Havzası'nda hızla genişleyen yapılaşmış alanların, yüzey akışlarında önemli ölçüde artışa neden olduğu görülmektedir.