Akademik Veri Yönetim Sistemi
Journal Of The Faculty Of Engineering And Architecture Of Gazi University, cilt.35, sa.2, ss.901-916, 2020 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin)
Beveloid dişliler, konvansiyonel türdeki konik dişlilerden farklı olarak, paralel ve çakışan eksenlerde
çalışabilen, evolvent profilli dişli türleridir. Bu özellikleri sebebiyle, oldukça geniş olan kullanım alanları,
günümüzde bu dişli tiplerinin dizayn ve optimizasyonu açısından, matematiksel modellerinin ve bilgisayar
destekli analizlerinin oluşturulmasını ileri derecede önemli duruma getirmiştir. Alttan kesme durumları ise,
temas eden dişler arasında yük dağılımını ve kök mukavemetini olumsuz yönde etkileyen önemli bir
faktördür. Bu iki konu birlikte göz önüne alındığında, alttan kesme optimizasyonları yapılmış beveloid dişli
tiplerinin modellenmesinin, dişli çarklar açısından oldukça geniş çaplı bir alanda yenilik getireceği
düşünülmektedir. Alttan kesilmenin giderilmesi amacıyla önerilen yöntemler olmasına rağmen, bu
yöntemlerin beveloid dişliler üzerinde uygulanması ve elde edilen modellerin, gerilme analizleri ile
desteklenmesini içeren bir çalışma henüz mevcut değildir. Bu çalışma kapsamında, özellikle üç boyutlu
geometrilerin eriyik yığma teknolojisi (FDM) yardımıyla oluşturulması için elverişli matematiksel
modelleme üzerinde durulmuş ve alttan kesme durumları incelenerek, bu durumların ortadan kaldırılmasını
sağlayabilecek modifikasyonlar, matematiksel denklemlerde belirtilmiştir. Sonuç olarak, matematiksel
modelleri verilen beveloid dişlilerin, alttan kesmelerin oluştuğu şartlarda, kök kısımlarındaki gerilme
dağılımları sonlu elemanlar yöntemi (FEM) ile elde edilmiş ve bu durumların ortadan kaldırılabilmesi
amacıyla pozitif profil kaydırma ve asimetrik kremayer takımla imalat yöntemleri kullanılmıştır. Gerilme
analizleri sonuçlarında, kök kısımlarında maksimum gerilmenin azaltıldığı görülmüştür. Kullanılan bu iki
yöntem yardımıyla beveloid dişlilerde kök mukavemetini arttırmak mümkün olabilecektir.