Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. Uluslararası Tarih ve Kültür Kongresi, Ankara, Türkiye, 17 Ağustos 2021, ss.217-241, (Tam Metin Bildiri)
Nar, tarih boyunca hemen hemen her coğrafyada önemli olarak kabul edilmiş, sanat alanında birçok yerde kullanılmış, süsleme sanatlarında sık karşılaşılan bitkisel motiflerden biridir. Bezeme programında özel bir yere sahip olan bu bitkisel motifler, diğer bezeme türlerine göre oldukça fazla çeşitlilik göstermektedir. Doğada bulunan bitkilerden, tomurcuk ve meyvelerden etkilenilerek oluşturulan bitkisel motifler, bezeme unsuru olarak bazı yerlerde aslına uygun, bazı yerlerde stilize edilerek işlenmişlerdir. Bitkisel motiflere; yazı çeşitleri, geometrik motifler, hayvansal figürler de eşlik ederek uygulanacağı alana göre kompozisyonlar oluşturulmuştur. Bu bitkisel motiflerden biri olan Nar, ilk uygulandığı andan günümüze kadar kronolojik olarak bakıldığında, zaman ve coğrafya, malzeme ve tekniklere göre işleniş biçimi değişmektedir. Taş işlemelerden kumaş dokumalarına kadar birçok materyalde karsımıza çıkan nar motifi sadece uygulanış şekliyle değil, aynı zamanda toplumlarda yer alan mitolojik hikâyelere, anlatılmak istenilen duygu ve düşüncelere de tercüman olmaktadır. Nar, insanlık tarihinde doğum, büyüme, çoğalma, bolluk ve bereketin sembolü olmuştur. Narın dallarından oluşan yapraklı bir taç Hera’nın saçlarını süslemiştir. Yunan mitolojisinde bereket tanrıçası Demeter, elinde haşhaş ve nar tutarken resmedilmiştir. Cennetin, dünyanın, evrenin ifadesi olarak tasavvufi olarak İslamiyet’te de oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada nar motifinin günümüze kadar gelen bezeme hikâyesi, mitolojik anlatımları, süsleme programında kullanıldığı alanlar, yeni tasarım fikirleri ve güncel uygulamaları incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Nar, Bitkisel Motif, Anadolu, Tasarım, Mitoloji.