Akademik Veri Yönetim Sistemi
ULUSLARARASI KATILIMLI SEDİMANTOLOJİ ÇALIŞMA GRUBU 2023 ÇALIŞTAYI, İstanbul, Türkiye, 7 - 10 Eylül 2023, ss.42-43, (Özet Bildiri)
Türkiye’nin kuzeybatısındaki Paleojen-Neojen Trakya Havzası uzun süredir ekonomik gaz ve petrol kaynaklarını
barındırığı bilinmektedir ve yakın zamanda da Oligosen Süloğlu Formasyonun potansiyel kumtaşı tipi uranyum
yataklarının varlığı rapor edilmiştir. Bu tespit, havzadaki uranyum cevherleşmesinin kaynağı ve çökelme
mekanizması hakkındaki soruları beraberinde getirmektedir.
Bu çalışma, Süloğlu Formasyonu’ndaki dört kumtaşı ve bir çamurtaşı numunesinden alınan kırıntılı kuvarsların
detaylı elektron paramanyetik rezonans (EPR) spektroskopik sonuçlarını rapor etmektedir ve mikro sinkrotron Xışını
soğurma yakın kenar spektroskopisi (μXANES) ve mikro X-ışını floresans (μXRF) haritalanması yöntemleri
kullanılarak uranyumun dağılımı ve valans değeri rapor etmiştir.
Kuvarsların EPR spektraları uranyum, toryum ve bunların kararsız izotoplarından yayılan alfa partiküllerinin
bombardımanıyla oluşan diyagnostik radyasyona bağlı kusurların varlığı (örneğin silikon boşluk delik merkezleri
H′3, H’4, and H’7 with gmax = 2.049, 2.034, and 2.018, sırasıyla ve oksijen boşluk delik merkezi E′1) karakterize
edilmiştir. Ayrıca, kısmi HF çözünmesinden sonra kuvarsların EPR spektralarındaki silikon boşluk delik
merkezlerinde belirgin düşüşler Trakya Havzasında uranyumca zengin suların sirkülasyonun varlığını net bir
şekilde ortaya koymaktadır. μXRF and μXANES verileri Süloğlu Formasyonun kumtaşlarında U4+ türlerinin
oluşumunu ve diyajenetik pirit ve illitle yakın ilişkisini ortaya çıkarmaktadır. Bu bulgular redoks önünde uranyum
indirgenme ve çökeltme işlemini içeren kumtaşı tipi minarizayonu ile örtüşerek Trakya Havzasında ileride
yapılacak maden aramacılığı için de önemli çıkarımlarda bulunmaktadır.
Keywords: radiation-induced damage, alpha particles, uranium-bearing fluids; uranium reduction, EPR, μXRF,
μXANES, Thrace Basin.