TYMM Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Uygulanma Sürecinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri


Turan İ., Torun F., Ayaydın Y., Kılıç H., Yandı A., Yabansu Y., ...Daha Fazla

Uluslararası İstanbul Eğitimin Geleceği Kongresi, İstanbul, Türkiye, 28 Mayıs - 30 Haziran 2025, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) çerçevesinde geliştirilen öğretim programları 2024 yılında yayınlanmış ve bu öğretim programları 2024-2025 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Öğretim programlarının uygulanabilirliğini hakkında sahadan veri toplamak için MEB tarafından öğretim programlarını izleme ve değerlendirme projesi hazırlanmıştır. Bu kapsamda alan uzmanı akademisyen ve öğretmenlerden oluşan komisyonlar oluşturularak 19 pilot ilde öğretim programları izlenmeye alınmıştır. Bu proje kapsamında yürütülen araştırmanın amacı 5. sınıf Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin TYMM Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın uygulanması sürecinde yaşadıkları sorunları ve bu sorunların çözümüne yönelik önerilerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 19 ilde, 51 ortaokulda görev yapan 5. sınıf dersini yürüten 89 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseninin kullanıldığı bu araştırma için gerekli veriler yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen nitel veriler tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. 

Araştırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenlerine göre TYYM Sosyal Bilgiler öğretim programının beceri ve öğrenci temelli olması, öğrencilerde bütüncül gelişimi desteklemesi, öğretim programında etkinliklere yer verilmesi, bu etkinliklerin günlük yaşam ile ilişkili oluşu, programın uyarlanabilir ve esnek oluşu, okul temelli planlamaya yer vermesi, ders kitabı içerisinde ve dijital olarak kaynaklara yer verilmesi güncel öğretim programının güçlü yönlerindendir. Araştırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenleri bu güçlü özelliklerin yanı sıra öğretim programında geliştirilmesi gereken sorunlara da değinmişlerdir. Buna göre TYMM öğretim programında yer verilen etkinlik sayısının fazlalığı; etkinlik sayısı, mevcut etkinliklerin karmaşıklığı ile içeriğe bağlı olarak zaman yönetiminde yaşanan sorunlar; okul temelli planlamanın uygulanmasında yaşanan sorunlar ve ayrılan sürenin yetersizliği; programın farklı öğrencilere göre uygulamasında yaşanan sorunlar programın iyileştirilmesi gereken zayıf yönleri olarak öne çıkmaktadır.

Öğretim programının uygulama sürecinde karşılaşılan sorunlara yönelik öğretmenlerin çözüm önerileri program içi ve program dışı öneriler olarak sınıflandırılabilir. Program içi öneriler arasında “Evimiz Dünya” ve “Ortak Mirasımız” öğrenme alanlarına yönelik içeriğin sadeleştirilmesi, ayrıntıların azaltılması ve kullanılan becerilerin gözden geçirilmesi, öğretim programında yer alan etkinlik sayılarının azaltılması, özellikle kalabalık sınıflarda uygulanma güçlüğünden dolayı grup etkinlikleri sayısının azaltılması, etkinliklere dair yönergelerin daha anlaşılır hale getirilmesi, etkinliklerin öğrenci düzeyi ile uyumlu ve günlük hayatla ilişki olarak tasarlanması, ölçme-değerlendirme etkinliklerinin azaltılması, ölçme değerlendirme süreç ve araçlarının sadeleştirilmesi sayılabilir.  

Program-dışı öneriler arasında ise; sınıf mevcutlarının azaltılması, Sosyal Bilgiler haftalık ders saatinin arttırılması, okullardaki teknik altyapının (özellikle internet hızlarının) geliştirilmesi, öğretmenlere program okuryazarlığı, süreç değerlendirme, programda yer verilen yeni öğretim yöntemleri ve okul temelli planlamaya yönelik eğitimler verilmesi, öğrencilerin güncel öğretim programındaki içeriklere yönelik hazırbulunuşluk düzeyinin yükseltilmesi, TYMM modeli ile ilgili yönelik velilere eğitim verilmesi, merkezi sınavların nasıl yapılacağına dair bilgilendirme yapılması, EBA içerik sayısı ve çeşitliliğinin arttırılması, EBA içeriklerinin ilgi çekiciliğinin arttırılması, EBA’da yer alan içeriklerin benzer eğitim platformlardaki içerik seviyesine yükseltilmesi ve ders kitabında çevrimiçi olarak sunulan ek bilgilerin ders kitabında bizzat yer alması gibi öneriler yer almaktadır. 

The curricula developed within the framework of the Turkish Century Education Model (TYMM) were published in 2024 and these curricula have been implemented since the 2024-2025 academic year. In order to collect data from the field about the applicability of the curricula, a curriculum monitoring and evaluation project was initiated by MoNE. In this context, commissions consisting of academics and teachers who are field experts formed to monitor the curricula in 19 pilot provinces. The aim of the research conducted within the scope of this project is to determine the problems experienced by 5th grade Social Studies teachers during the implementation of the TYMM Social Studies Curriculum and their suggestions towards the solutions of these problems. The study group consisted of 89 5th grade Social Studies teachers working in 51 secondary schools in 19 provinces. In this study, phenomenology design, one of the qualitative research methods, was employed and the necessary data were obtained using a structured interview form. The qualitative data obtained in the study were analyzed using thematic analysis method.

According to the social studies teachers who participated in the study, the strengths of the current curriculum are that it is skill and student-based, supports holistic development in students, includes activities in the curriculum, these activities are related to daily life, the curriculum is adaptable and flexible, includes school-based planning, and includes resources (manual or digital) in the textbook. In addition to these strengths, the social studies teachers who participated in the study also mentioned problems that need to be improved in the curriculum. Accordingly, the excessive number of activities included in the TYMM curriculum; the number of activities, the complexity of the existing activities, and the problems in time management depending on the content; the problems in the implementation of school-based planning and the insufficiency of the time allocated; and the problems in the implementation of the program for different students stand out as the weaknesses of the program that need to be improved.

Teachers' suggestions for solutions to the problems encountered during the implementation of the curriculum can be classified as in-curriculum and out-of-curriculum suggestions. In-curriculum suggestions include simplifying the content, reducing the details and reviewing the skills used in the learning areas of “Our Home is the World” and “Our Common Heritage”, reducing the number of activities in the curriculum, reducing the number of group activities due to the difficulty of implementation especially in crowded classes, making the instructions for the activities more understandable, designing the activities in accordance with the student level and in relation to daily life, reducing the number of assessment and evaluation activities, and simplifying the assessment and evaluation processes and tools.

Among the non-program recommendations; Reducing class sizes, increasing the weekly Social Studies course hours, improving the technical infrastructure (especially internet speeds) in schools, providing teachers with trainings on curriculum literacy, process evaluation, new teaching methods in the curriculum and school-based planning, and increasing students' level of readiness for the content in the current curriculum, There are suggestions such as providing training to parents about the TYMM model, providing information on how to conduct central exams, increasing the number and variety of EBA content, increasing the attractiveness of EBA content, increasing the content in EBA to the level of content in similar educational platforms, and including additional information presented online in the textbook in the textbook itself.Araştırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenlerine göre TYYM Sosyal Bilgiler öğretim programının beceri ve öğrenci temelli olması, öğrencilerde bütüncül gelişimi desteklemesi, öğretim programında etkinliklere yer verilmesi, bu etkinliklerin günlük yaşam ile ilişkili oluşu, programın uyarlanabilir ve esnek oluşu, okul temelli planlamaya yer vermesi, ders kitabı içerisinde ve dijital olarak kaynaklara yer verilmesi güncel öğretim programının güçlü yönlerindendir. Araştırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenleri bu güçlü özelliklerin yanı sıra öğretim programında geliştirilmesi gereken sorunlara da değinmişlerdir. Buna göre TYMM öğretim programında yer verilen etkinlik sayısının fazlalığı; etkinlik sayısı, mevcut etkinliklerin karmaşıklığı ile içeriğe bağlı olarak zaman yönetiminde yaşanan sorunlar; okul temelli planlamanın uygulanmasında yaşanan sorunlar ve ayrılan sürenin yetersizliği; programın farklı öğrencilere göre uygulamasında yaşanan sorunlar programın iyileştirilmesi gereken zayıf yönleri olarak öne çıkmaktadır.

Öğretim programının uygulama sürecinde karşılaşılan sorunlara yönelik öğretmenlerin çözüm önerileri program içi ve program dışı öneriler olarak sınıflandırılabilir. Program içi öneriler arasında “Evimiz Dünya” ve “Ortak Mirasımız” öğrenme alanlarına yönelik içeriğin sadeleştirilmesi, ayrıntıların azaltılması ve kullanılan becerilerin gözden geçirilmesi, öğretim programında yer alan etkinlik sayılarının azaltılması, özellikle kalabalık sınıflarda uygulanma güçlüğünden dolayı grup etkinlikleri sayısının azaltılması, etkinliklere dair yönergelerin daha anlaşılır hale getirilmesi, etkinliklerin öğrenci düzeyi ile uyumlu ve günlük hayatla ilişki olarak tasarlanması, ölçme-değerlendirme etkinliklerinin azaltılması, ölçme değerlendirme süreç ve araçlarının sadeleştirilmesi sayılabilir.  

Program-dışı öneriler arasında ise; sınıf mevcutlarının azaltılması, Sosyal Bilgiler haftalık ders saatinin arttırılması, okullardaki teknik altyapının (özellikle internet hızlarının) geliştirilmesi, öğretmenlere program okuryazarlığı, süreç değerlendirme, programda yer verilen yeni öğretim yöntemleri ve okul temelli planlamaya yönelik eğitimler verilmesi, öğrencilerin güncel öğretim programındaki içeriklere yönelik hazırbulunuşluk düzeyinin yükseltilmesi, TYMM modeli ile ilgili yönelik velilere eğitim verilmesi, merkezi sınavların nasıl yapılacağına dair bilgilendirme yapılması, EBA içerik sayısı ve çeşitliliğinin arttırılması, EBA içeriklerinin ilgi çekiciliğinin arttırılması, EBA’da yer alan içeriklerin benzer eğitim platformlardaki içerik seviyesine yükseltilmesi ve ders kitabında çevrimiçi olarak sunulan ek bilgilerin ders kitabında bizzat yer alması gibi öneriler yer almaktadır.