YAYINCILIK ETİĞİ VE VERİ MANİPÜLASYONU; BİR ÖRNEK ÜZERİNDE DEĞERLENDİRMELER

5. ULUSLARARASI ETİK KONGRESİ, Adana, Türkiye, 16 - 18 Aralık 2024, ss.526-527, (Tam Metin Bildiri)

ÖZET

Doğruluk ve şeffaflık, bilimin temel yapı taşlarıdır. Bu ilkeler, bilimsel bilginin ilerlemesini,

bilim insanları arasında iş birliğini ve toplumun bilime duyduğu güveni sürdürmek için

vazgeçilmezdir. Doğruluk, araştırma sonuçlarının hatasız, tarafsız ve güvenilir olmasını

sağlar. Bilimsel bilgi, doğruluk ilkesine dayanarak ilerler ve toplumda güven oluşturur.

Şeffaflık, akademik yayın sürecinde tüm paydaşların (araştırmacılar, editörler, hakemler)

sorumluluklarını yerine getirmesini sağlar. Yanlış veya manipüle edilmiş bilgi, yanlış

yönlendirmelere neden olur. Doğru ve şeffaf bir şekilde yürütülen bilimsel yayıncılık, veri

manipülasyonu ve yanlış yönlendirme gibi etik ihlalleri önler. Aksi durumda ise oluşacak

yayıncılık etiği ihlalleri; bilimsel bilginin güvenilirliğini zedeler, bilim camiasının itibarını

sarsar ve kamu güvenini azaltır. Somut ihlaller olan veri manipülasyonu, uydurma, yanlış

yönlendirme vb. kesinlikle kabul edilemez, ihlali yapanlar korunamaz. Bu ihlaller, bilimsel

iletişimin temel etik prensiplerine aykırı olduğundan, araştırmacılar, editörler ve yayınevleri

bu tür davranışları önlemek ve ihlalleri tespit etmek için sorumluluk taşımalıdır. Bu bağlamda,

şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik yayıncılık süreçlerinin vazgeçilmez değerleridir.

Dolayısıyla özellikle editörler ve yayınevleri dünyanın her yerinde kesinlikle denetlenmelidir.

Bu denetim mekanizmalarına araştırmacılar kolaylıkla ulaşabilmeli ve ihlaller somut

olduğundan süreçler çok uzun olmamalıdır. Bu çalışmada manipüle edilmiş verilerle yapılan

bir makale için Journal Of Applied Geophysics adlı bir dergi tarafından uyarılara rağmen

görmezden gelinerek oluşturulan somut bir yayıncılık etiği ihlali ve bu ihlalden haberi

olmasına rağmen çözüm üretemeyen yayıncı kuruluş Elsevier hakkındaki değerlendirmeler

tartışılacaktır.

Anahtar kelimeler: Yayıncılık etiği, veri manipülasyonu, doğruluk, şeffaflık, hesap

verebilirlik.