Akademik Veri Yönetim Sistemi
1th International Gobeklitepe Scientific Studies Congress , Şanlıurfa, Türkiye, 24 - 25 Ekim 2020, ss.23-43, (Tam Metin Bildiri)
ÖZET
İnsanlık var olduğundan beri barınma ihtiyacı en önemli faktörlerden biri olmuştur. Bugüne kadar varlığını sürdüren tüm uygarlıklar kendi coğrafyaları, ekonomik şartları, yaşayış biçimleri ile ihtiyaçları dâhilinde yapılaşmaya gitmişlerdir. Mağaralar oyulmuş, ağaçlardan derme çatma evler, buzullardan kesme buzlarla iglolar, keçelerden oba evleri, kesme taşlardan tek katlı mimari binalar yapılmıştır. Yapılaşma enine doğru giderken, ilerleyen yüzyıllarda dikine yükselmeye başlamış ve en sonunda gökdelenler yükselmiştir. Bu mimari yapılaşma içerisinde geçmişten günümüze kadar gelen medeniyetler kendi kültürlerini, inşa ettikleri bu yapılar üzerinde ve içerisinde işlemişlerdir. Bu medeniyetlerden biri olan Anadolu Selçuklu Döneminin mührü olan ve UNESCO Dünya Miras Listesi’nde bulunan Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifasında, anlam ve mana içeren bezemeler taşa işlenerek zarafete dönüşmüştür. Enine gelişen dikdörtgen mimarisinde, dört taç kapısı ve her bir kapısının üzerinde bulunan eşsiz ve muhteşem bezemeleri ile taş oymacılığında son noktayı koymuş olan bu muhteşem yapı, aynı zamanda büyük bir külliyedir. Aradan geçen yüzyıllar içerisinde mimari yapılaşmada değişiklikler ve yenilikler oluşmuştur. Gelişen teknoloji ile modernleşme sürecinde, mimari alanda da oluşan yenilikler, döneminin en yüksek yapısı unvanını alan Burj Al Khalifa Dubai gibi bir gökdelenin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Burj Al Khalifa Dubai konumu, modern çağın getirmiş olduğu yeni mimarinin göz kamaştırıcı artıları, aynı zamanda dikine giden bir yapılaşmanın getirdiği sorumluklarla gökdelen çağında önemli bir noktada bulunmaktadır. Bu çalışmada birbirinden farklı, hala sırları çözülememiş eşsiz taş işlemeleri olan Divriği Ulu Cami ve Darüşşifanın mimari yapısı, bezemeleri, kullanım şekli ile modernleşme sonucu gelişen, 20. yüzyılın dikine bir mimari teşkil eden modern yapıları içerisinde yer alan ve şu an en yüksek gökdelen unvanına sahip olan Burj Al Khalifa Dubai karşılaştırılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, Burj Al Khalifa, Gökdelen, Mimari.