Akademik Veri Yönetim Sistemi
VI. ULUSLARARASI BATTALGAZİ BİLİMSEL ÇALIŞMALAR KONGRESİ, Malatya, Türkiye, 09 Mayıs 2021, ss.91-106, (Tam Metin Bildiri)
ÖZET
Anadolu’da mimari yapılaşmada kullanılmış olan Taş, sadece binayı inşa etmekle kalmayıp bezemelerle şekillendirilip süsleme unsuru olarak da kullanılmıştır. Taş işlemeciliğinde oldukça gelişmiş ve Anadolu’ya Türkler ile göç etmiş olan taş ustaları, yerleştikleri yerlerdeki ustalar ile birlikte birbirlerinden etkilenerek sanatlarını taşa zarafetle işlemişlerdir. Yapıları geometrik desenler, bitkisel motifler, figüratif bezemeler, yazı karakterleri ile süslemişlerdir. Bu süsleme unsurlarından olan Hayat Ağacı motifi Anadolu Selçuklularında dini ve sivil mimaride kullanılmış ve taşıdığı sembolik anlamlarla önemli bir yere sahip olmuştur. Anadolu Selçuklu sanatında erken dönemlerde genel olarak tek başına kullanılmış olan hayat ağacı, sonraki dönemlerde hayvan figürleri, motifler ve efsanevi yaratıklar ile birlikte uygulanmıştır. Ağacın önemli olmasının sebepleri arasında kökleri ile ecdadını, gövdesi ile şu anki yaşamını, dalları ile gelecekteki neslini de sembolize ettiği gibi; ölümsüzlük ve sonsuzluk kavramları da bulunmaktadır. Anadolu Selçukluları hayat ağacı motifini sadece süsleme unsuru olarak değil, hayat ağacının bünyesinde var olduğunu düşündükleri gizli ve ruhani varlıkların güçlerine karsı duydukları saygıdan dolayı da kutsal olarak kabul etmiş ve kullanmışlardır. Hayat ağacı bezemelerinin uygulandığı yapılardan birisi de Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifasıdır. Bu çalışmada Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifasında bulunan hayat ağacı bezemeleri ve sembolleri incelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Sivas Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, Hayat Ağacı, Taş İşleme,Anadolu Selçuklu Dönemi.