Susurluk (Balıkesir) "Oksidan Tip" W-Skarnının Mikrotermometrik Özellikleri


ORHAN A., MUTLU H., HANİLÇİ N.

MTA Dergisi, cilt.141, ss.55-71, 2010 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 141
  • Basım Tarihi: 2010
  • Dergi Adı: MTA Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.55-71
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Hayır

Özet

 

Susurluk skarn yataðý, Çataldað Granitoyidi ile Mesozoyik yaþlý karbonatlý kayaçlarýn dokanaðýnda geliþmiþ
olup, endo ve ekzoskarn (proksimal zon, distal zon ve damar skarnlarý) zonlarý ile temsil edilmektedir. Sýnýrlý alanda
geliþen endoskarn zonunda klinopiroksen, plajiyoklaz, sfen, ortoklaz ve kuvars mineralleri geliþmiþtir.
Ekzoskarn zonunda ise baþlýca granat, klinopiroksen, vezüvyanit, vollastonit ile birlikte kalsit, kuvars, plajiyoklaz,
ortoklaz, skapolit, biyotit, muskovit, sfen ve klorit gibi aksesuar mineralleri ile þeelit, kalkopirit, bornit gibi cevher
mineralleri oluþmuþtur. Susurluk skarnýnda gözlenen granat ve klinopiroksen gibi susuz mineraller ilerleyen
evrenin varlýðýna buna karþýn epidot, amfibol, biyotit gibi sulu minerallerin bulunmamasý ise gerileyen evrenin
geliþmediðine iþaret etmektedir. Ekzoskarn zonlarýna ait mikrotermometrik veriler, skarnlaþmanýn ilk evresinde
587°-592°C sýcaklýklarda sistemde kaynamanýn gerçekleþtiðini vurgulamaktadýr. Þeelit mineralizasyonunun da
geliþtiði I. evrede etkin olan çözeltilerin homojenleþme sýcaklýðý 600 ile 587°C arasýnda, tuzluluðu ise yaklaþýk
%11-16 NaCl eþdeðeri arasýndadýr. Skarnlaþmanýn II. evresinde homojenleþme sýcaklýðý 600 ile 371°C ve
tuzluluk >%70 ile 36 NaCl eþdeðeri aralýðýnda olup, çözelti yüksek tuzluluða sahiptir. Çözelti sisteminde tuzluluðun
bu kadar artýþ göstermesi kaynamanýn bir sonucu olarak yorumlanmýþtýr. Sývý kapanýmlara ait Te deðerleri,
CaCl2+NaCl+KCl+H2O þeklindeki olasý çözelti bileþimine, özellikle skarnlaþmanýn ilerleyen evresinde önemli miktarda
CO2 (Te: -66 ile -58°C arasýnda) ve CH4 (Te: -188 ile -178°C arasýnda) gibi karbonik bileþenlerin de sürece
katýldýðýný göstermektedir. Tamamen sýð skarn sistemi özelliklerini sunan Susurluk skarný, homojenleþme sýcaklýðý
ve tuzluluk verilerine göre yaklaþýk 1 kbar'lýk basýnç koþullarýnda geliþmiþ olmalýdýr.

 

The Susurluk skarn deposit developed at the contacts the Çataldað Granitoid and Mesozoic
carbonate rocks is represented by endo and exoskarn (proximal zone, distal zone and vein skarn) zones. The
endoskarn zone which occurs in a limited area is characterized by clinopyroxene, plagioclase, sphene, orthoclase
and quartz minerals. The exoskarn zone is composed mainly of clinopyroxene, vesuvianite, wollastonite and
some accessory minerals such as calcite, quartz, plagioclase, orthoclase, scapolite, biotite, muscovite, sphene
and chlorite and ore minerals of scheelite, chalcopyrite and bornite. The presence of anhydrous minerals such as
garnet and clinopyroxene is indicative of prograde stage, and the absence of hydrous minerals such as epidote,
amphibole and biotite indicates that retrograde stage was not developed. Microthermometric data on exoskarn
zone reveal that boiling at temperatures of 587°-592°C took place at the first stage of skarnization. Solutions of
the first stage in which scheelite mineralization occurred are characterized by homogenization temperatures of
587 to 600°C and salinity range of 11-16 wt% NaCI equivalent. At the second stage of skarnization, homogenization
temperatures and salinities were recorded as 371 to 600°C and 36 to >70 wt% NaCI equivalent,
respectively. High salinity values are attributed to boiling phenomenon. The Te values of fluid inclusions may
indicate a solution composition of CaCl2+NaCl+KCl+H2O and significant amount of carbonic additions to the
system, CO2 (Te: -66 to -58°C) and CH4 (Te: -188 to -178°C). The Susurluk skarn deposit which entirely shows
shallow skarn system characterized might have been formed at a pressure of around 1 kbar.