Livingston Adası, Güney Shetland Adaları’ndaki (Antarktika) Güncel Karasal Sedimentlerin Jeokimyasal Araştırması: Kaynak Kaya Litolojileri Üzerine Çıkarımlar

Çelik Y., Özyurt M., Kandemir R.

ULUSLARARASI KATILIMLI SEDİMANTOLOJİ ÇALIŞMA GRUBU 2024 ÇALIŞTAYI, Tunceli, Türkiye, 5 - 08 Eylül 2024, ss.28-29, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Tunceli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.28-29
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, 2013-2014 yıllarında gerçekleştirilen 1.Türkiye Ulusal Antarktik Seferi (BAI-TAKBAM) sırasında Livingston Adası, Güney Shetland Adaları, Antarktika'daki karasal sistemlerden toplanan yüzey sedimentlerinin devam eden sedimantolojik ve jeokimyasal analizlerinin ön bulgularını sunmaktadır. Örnekler, Livingston Adası'nın açık, buzul olmayan nehir sistemleri içindeki burunlar, taşkın ovaları ve nehir yataklarının kıyı bölgesinden (yaklaşık 5 cm derinlik) toplanmıştır. Ayrıca, kıyısal göller/lagünler ve nehir sistemiyle ilişkili buzul ortamlarındaki tüf ve volkanik kırıntılardan da çeşitli örnekler toplanmıştır.

Karasal sedimentler esas olarak çok ince taneli konglomera, ince taneli kum, silt ve kilden oluşmaktadır. Sedimentlerin ana element bileşiminin analizi, grovak ile güçlü bir benzerlik göstermektedir. Analiz edilen örnekler, düşükten orta derecede zayıf ayrışma şiddetlerine sahip olup, bu durum düşük Kimyasal Ayrışma İndeksi (CIA; aralık: 62.95-64.38, ortalama: 63.74) ve Kimyasal Ayrışma İndeksi (CIW; aralık: 64.82-70.39, ortalama: 67.89) ile kanıtlanmaktadır. Geniş bir Th/U oranları yelpazesi (1.92-8.98; ortalama: 4.13) gözlemlenmiş olup, bu değerler genellikle Üst Kıtasal Kabuk (UCC) ile benzerdir. Gd/Ybcn oranları (1.43-1.83; ortalama: 1.64), Post-Arkeen Avustralya Şeyli (PAAS) ile yakından uyum göstermektedir. Ayrıca, TiO2/Al2O3 oranları, düşük oranda mafik ve baskın olarak ortaç kaynağı işaret ederken, TiO2/Zr oranları, ağırlıklı olarak ara bir kaynak ile küçük bir felsik bileşeni göstermektedir. Dolayısıyla, bu jeokimyasal göstergeler, Th/Sc, Th/U ve Gd/Ybcn oranları ile birlikte değerlendirildiğinde, sedimentlerin jeokimyasal bileşimlerinde heterojen kaynak kaya litolojilerin güçlü bir etkisine işaret etmektedir. Göreceli yüksek Zr/Sc ve Zr değerleri boylanma ve çevrim süreçlerine bağlı zirkon zenginleşmesi, sedimentlerin genel jeokimyasal özellikleri üzerinde de etkili olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler: Jeokimyasal Analizler, Karasal Güncel Sedimentler, Livingston Adası, Güney Shetland Adaları, Antarktika.