Akademik Veri Yönetim Sistemi
Epigenetik, Yelda Tarkan Argüden, Editör, TürkiYe Klinikleri@, Ankara, ss.119-124, 2023
ÖZET Pluripotent özelliklerinden dolayı “Embriyonik Kök Hücreler” (EKH) klinik uygulamalarda ön plana çıkmaktadır. Ancak etik nedenler EKH’lerin kullanımında sorun yaratmaktadır. EKH’lere iyi bir alternatif olarak, 2006 yılında yetişkin kök hücrelerden elde edilen “Uyarılmış Pluripotent Kök Hücre” (uPKH) bulunmuştur. uPKH’lerin hastalık modelleri ve klinik uygulamalardaki potansiyelinin anlaşılması araştırıcıları harekete geçirmiştir. Çelişkili bulgular olmakla birlikte, EKH’ler ve uPKH’ler arasında morfoloji, yüzey antijenleri, gen ifadeleri gibi özellikler benzerdir. Ancak 2010 yılında yoğunlaşan
çalışmalarla uPKH hücrelerinde DNA metilasyonu, histon modifikasyonu gibi bazı epigenetik işaretlerin silinmeyip farklılaşmış hücre paterninde korunduğu gösterilmiştir. Farklı somatik hücre kaynaklı uPKH hatları arasında da epigenetik işaretlerin farklı olduğu, bu işaretler ile ilişkili genlerin ifadesinde bazı farklılıklar olduğu da bildirilmiştir. Orijinal somatik hücrelerin epigenetik hafızalarının tamamen silinmesinin ve kök hücre özelliklerini ortaya çıkartacak genlerin etkinleştirilmesinin, uPKH’lerin klinik uygulama başarısı için önemli bir gereklilik olduğu öne sürülmektedir. Bu derlemede, literatürdeki konuyla ilişkili öne çıkan çarpıcı bulgulardan uPKH’lerin EKH halinden ne gibi farklılıklara sahip olduğu ve bunun klinik açıdan önemi tartışılacaktır.