Akademik Veri Yönetim Sistemi
EURO ASIA 8th. INTERNATIONAL CONGRESS ON APPLIED SCIENCES, Toskent, Özbekistan, 15 - 16 Mart 2021, cilt.8, ss.128-138, (Tam Metin Bildiri)
Ham deri, et endüstrisinin yan ürünü olup organik ve doğal bir maddedir. Deri üretim prosesleri
yoğun miktarda su ve kimyasalın kullanılarak ham derinin mamul deriye dönüşüm sürecini
kapsayan karmaşık ve zor bir süreçtir. Klasik bir deri üretim sürecinde kütle dengesi ve
verimliliği kapsamlı bir şekilde hesaplandığında ıslak işlemlerde kullanılan kimyasalların
yaklaşık %50’si kollagende tutulurken finisaj işleminde kullanılan kimyasalların yaklaşık
%20’si deride tutulabilir. Dünya üzerinde en yaygın tabaklama teknolojisi olan krom ile deri
tabaklamada kullanılan kromun yaklaşık %65’i deri tarafından alınırken geri kalan kısmı atıksu
ile birlikte arıtma sistemine deşarj edilmektedir. Ayrıca kromun +3 değerliğinden +6
değerliğine yükseltgenmesi sonucunda insan sağlığı üzerine olumsuz etkileri de oluşmaktadır.
Su kullanımının yoğun olduğu deri endüstrisinde, 1 ton sığır derisi üretimi için yaklaşık 45-50
m3 su kullanılmaktadır. Deri üretim sürecinde ham derinin standart bir ham madde olmayışı,
yoğun miktarda kimyasal ve su kullanımı, değişken moda ve müşteri talepleri sonucu çok farklı
tabaklama teknolojilerinin uygulanması gibi faktörler nedeniyle son yıllarda deri sektöründe
daha düşük çevresel etkiye sahip deri üretim süreçleri benimsenmeye başlanmıştır. Geleneksel
deri üreticilerinin üretim modellerini ve kullandıkları kimyasalları değiştirme noktasında risk
almak istememeleri nedeniyle konuya çekinerek yaklaşmakla birlikte, müşterilerin
çevreci/sürdürülebilir (eco-label) etiketli deriye olan taleplerinin artması ve çevre bilincinin
gelişmeye başlaması sonucu deri üretiminde sürdürülebilir, temiz teknolojilere yönelik
yaklaşımlar önem kazanmaya başlamıştır.
Bu çalışmada, zor bir üretim sürecine sahip deri sektöründe düşük enerji ve su kullanımı ile
daha sürdürülebilir yenilikçi üretim prosesleri araştırılarak deri sanayine yönelik yeni
yaklaşımlar özetlenmektedir. Bu kapsamda, yenilikçi-çevreci kimyasallar ve sürdürülebilir deri
üretim modelleri tanıtılacaktır
Rawhide is a by-product of the meat industry and it is an organic and natural material. Leather
production processes are highly complex and difficult processes where rawhide is turned into
processed leather by using lots of water and chemicals. If mass balance and efficiency are
calculated comprehensively in a classical leather production process, approximately 50% of the
chemicals used in wet processes are held by collagen, approximately 20% of the chemicals used in finishing process are held on the leather. While, 65% of the chromium used in leather tanning
by chromium, as the most extensive leather tanning technology of the world, is recovered by
the leather, the remaining chromium is discharged into the refining system through waste water.
Furthermore, due to oxidization of chromium from +3 atomicity to +6 atomicity, negative
impacts arise on human health. In the leather industry, where water use is high, approximately
45-50 m3 water is used for producing of 1 ton cattle hide. Due to the factors as the rawhide is
not a standard raw material in leather production process, use of extensive amounts of water
and chemicals, using very different leather tanning processes in consequence of continuously
changing fashion and customer demands, leather production processes with lesser
environmental impact have recently been adopted in the leather sector. Traditional leather
producers approach the issue tentatively as they do not want to take any risk with respect to
their production models and the chemicals they use in leather production, increasing demand
of customers for the leather with environmental friendly/sustainable (eco-label) and improving
environmental-consciousness, approaches towards sustainable and clean technologies for
leather production that have been gaining importance.
In this study, new approaches in leather industry are summarized by examining innovative
sustainable production processes with low energy and power consumption for leather industry
which has a difficult production process. Within this context, innovative and environmentfriendly chemicals and sustainable leather production models will be presented