Matematik Öğretmeni Adaylarının Hazırladıkları Açık Uçlu Sınav Sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne Göre İncelenmesi

Cevahir Bolat R., Çağırgan D.

8th International Halich Congress On Multidisciplinary Scientific Research, İstanbul, Türkiye, 3 - 05 Aralık 2024, ss.744-751, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.744-751
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT), eğitimde öğrenme hedeflerinin belirlenmesi, öğretim stratejilerinin geliştirilmesi, öğrenci başarısının değerlendirilmesi ve müfredatın tasarlanması gibi alanlarda sağladığı rehberlik düşünüldüğünde hem öğretmenler hem öğrenciler için önemli bir araçtır. Eğitimde öğrencilerin mevcut durumunun ve ders başarısının değerlendirilmesinde kullanılan en temel ölçme aracı yazılı sınav sorularıdır. Öğretmenlerin hazırladıkları yazılı sınav sorularının YBT’ye göre incelenmesi öğrencilerin becerilerinin değerlendirilmesi, öğrencilere daha yapıcı ve hedeflenmiş geri bildirim sağlaması bakımından önemlidir. Bu bağlamda, araştırmada ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının hazırladığı açık uçlu yazılı sınav sorularının YBT’ye göre incelenmesi amaçlanmıştır. Doküman incelemesi yöntemimin benimsendiği bu araştırma son sınıfta (4. sınıf) öğrenim gören 19 ilköğretim matematik öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında öğretmen adaylarından kendilerinin seçecekleri belirli bir sınıf düzeyi (5-8. sınıf) için en az 5 açık uçlu sorudan oluşan matematik yazılı sınavı ve cevap anahtarı hazırlamaları istenmiştir. Öğretmen adaylarının hazırladıkları toplam 128 sınav sorusu YBT’nin bilişsel süreç boyutu ve bilgi boyutuna, cevap anahtarının uygunluğuna ve soru hazırlamada faydalanılan kaynağa göre betimsel analiz edilmiştir. Araştırma verilerine göre öğretmen adayları en fazla YBT’nin bilişsel süreç boyutunun alt basamakları olan hatırlama ve anlama düzeylerine yönelik sınav sorusu hazırlamışlardır. Üst basamaklara yönelik çok az soru hazırlamışlardır. Hazırlanan sorular aynı taksonominin bilgi boyutu bakımından incelendiğinde soruların Olgusal Bilgi ve İşlemsel Bilgi türlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Soruları yazarken en çok faydalanılan kaynakların sırasıyla MEB Odsgm Soruları ve Özel Yayınevi Kaynakları olduğu görülmüştür. Sorular ile birlikte hazırlanan cevap anahtarlarının çözüm ve puanlama uygunluğu incelendiğinde ise yarısından fazlasının çözüm ve puanlamasının doğru ve net olduğu, bir kısmının ise çözümünde ve/veya puanlamasında eksiklik veya hata olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar doğrultusunda, matematik öğretmeni adaylarının sınav soruları hazırlarken eğitim öğretimimizde benimsenmiş temel taksonomi olan YBT’yi daha çok dikkate almalarının vurgulanması, ilgili taksonomiye göre soru hazırlayabilmeleri için lisans eğitimlerinde soru yazmaya ve değerlendirmeye yönelik etkinliklerin yapılabileceği önerilmektedir.

The Revised Bloom’s Taxonomy (RBT) is a crucial tool for both teachers and students, offering guidance in areas such as defining learning objectives, developing instructional strategies, assessing student performance, and designing curricula. Written exam questions are among the most fundamental tools used to evaluate students’ current standing and academic success. Analyzing the written exam questions prepared by teachers in accordance with RBT is important for assessing students’ skills and providing them with more constructive and targeted feedback. In this context, the present study aims to analyze the open-ended written exam questions prepared by prospective primary school mathematics teachers based on RBT. This research, which adopted the document analysis method, was conducted with 19 final-year (fourth-year) primary school prospective mathematics teachers. As part of the study, the prospective mathematics teachers were asked to prepare a mathematics exam with at least five open-ended questions, along with an answer key, for a grade level of their choosing (grades 5-8). A total of 128 exam questions were analyzed descriptively based on RBT’s cognitive process dimension and knowledge dimension, the appropriateness of the answer key, and the sources used when preparing the questions. The findings indicate that the prospective mathematics teachers most frequently prepared questions targeting the lower levels of RBT’s cognitive process dimension, specifically the "Remember" and "Understand" levels, with very few questions aimed at higher-order thinking skills. In terms of the knowledge dimension, the questions were predominantly focused on Factual Knowledge and Procedural Knowledge. The most frequently used sources for question preparation were identified as Ministry of National Education (MEB) examination questions and private publisher resources. An analysis of the answer keys revealed that more than half were clear and accurate in both solution and scoring, while some exhibited errors or omissions in either the solution or scoring process. Based on these findings, it is recommended that prospective mathematics teachers pay greater attention to the fundamental taxonomy adopted in education—RBT—when preparing exam questions. Additionally, incorporating activities focused on question writing and assessment according to RBT in undergraduate education is suggested.