Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi, cilt.18, sa.2, ss.165-177, 2021 (TRDizin)
Ebeveynlerin sosyal medya platformlarında çocuklarına ait fotoğraf, video ve kişisel bilgileri içeren gönderiler aracılığıyla paylaşımlar yapmasına İngilizce 'paylaşma (share)' ve 'ebeveynlik (parenting)' kavramlarının birleşiminden oluşturulan bir kavram olan 'sharenting'/'paylaşan ebeveynlik' denir. Sosyal medya platformlarında, ebeveynler yaptıkları paylaşımların içeriklerini çoğunlukla çocuklarına ait özel günlerden (doğum günleri ve mezuniyet törenleri gibi), ameliyat ve hastalıklar gibi çocuklarının sağlık durumlarından, çocuklarıyla birlikte yaptıkları sosyal faaliyetlerden oluşturmaktadır. Paylaşan ebeveynlik olgusunda ebeveynlerin genel motivasyonlarının, hayatlarındaki önemli insanlarla sosyal ve duygusal bağlılığı geliştirme arzusu ve izlenim yönetimi ihtiyaçları (kendilerini sosyal medyada nasıl sunacaklarına dair ihtiyaçları) olduğu görüşü kabul görmektedir. Ayrıca ebeveynlerde görülen internet bağımlılığı da paylaşan ebeveynlik kapsamında, paylaşımlar yapılmasında etkilidir. Paylaşan ebeveynlik fenomeni, ebeveynler için psikolojik olarak iyi hissetme, aile ve toplum tarafından desteklenme ve sosyal medya platformlarında kendini var etme gibi olumlu sonuçlar sağlasa da çocuklar açısından özelikle gelişimsel sorunlar, psikolojik iyilik hâlinde bozulma, dijital kimlik hırsızlığına maruz kalma ve ebeveyn-çocuk ilişkisinin bozulması gibi yıkıcı sonuçları olabilmektedir. Paylaşan ebeveynlik konusu, klinik ve gelişim psikolojisi perspektifinden çocuk yetiştirme tarzları ve dijital ebeveynlik kavramı açısından çalışılmakta ve her 2 alanla da doğrudan bağlantılı olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, dijital ebeveynlik kavramı beraberinde dijital okuryazarlık kavramının da çalışılmasını zorunlu kılmaktadır. Paylaşan ebeveynlik fenomeninin sonucu olarak, çocukların yaşayabileceği gelişimsel sorunlar, psikolojik iyilik hâlinin bozulması, dijital kimlik hırsızlığına maruz kalma ve ebeveyn-çocuk ilişkisinin bozulması gibi yıkıcı sonuçların önlenebilmesi için ebeveynlerin bu konu ile ilgili olarak bilgilendirilmesinin ve ebeveynlerin dijital ebeveynlik alanında yeterlilik gösterebilmeleri için eğitilmelerinin önemli birer müdahale yolu olduğu değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Paylaşan ebeveynlik; psikotarih; çocuk yetiştirme stilleri; siber dissosiyasyon; dijital ebeveynlik