YAYINCILIK ETİĞİ VE HESAP VEREBİLİRLİK; BİR ÖRNEK ÜZERİNDE DEĞERLENDİRMELER

5. ULUSLARARASI ETİK KONGRESİ, Adana, Türkiye, 16 - 18 Aralık 2024, ss.520-525, (Tam Metin Bildiri)

ÖZET

Yayıncılık etiği, bilimsel araştırmaların planlanması, yürütülmesi, raporlanması ve

yayımlanması süreçlerinde dürüstlük, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini kapsar.

Yayıncılık etiği ihlali ise yukarıdaki süreçlerde etik kurallara aykırı davranışları ifade eder.

Etik kurallar; bilimsel bilginin güvenilirliğini sağlamak ve bilim topluluğu ile kamu

arasındaki güveni korumak için hayati öneme sahiptir. Dolayısıyla yayıncılık etiği ihlalleri;

bilimsel bilginin güvenilirliğini zedeler, bilim camiasının itibarını sarsar ve kamu güvenini

azaltır. Bu ihlaller, bilimsel iletişimin temel etik prensiplerine aykırı olduğundan,

araştırmacılar, editörler ve yayınevleri bu tür davranışları önlemek için sorumluluk

taşımalıdır. Reddedilen bir yorum için editör görüşlerimiz aşağıdadır denip konulmaması

bilimsel iletişime ve adil bir değerlendirme sürecine zarar verir. Editörler, yalnızca

değerlendirme sürecini yönetmekle değil, aynı zamanda bilimsel yayıncılık standartlarını

5th INTERNATIONAL ETHICS CONGRESS/ December 16-18, 2024 / Adana, Türkiye

521

korumakla da yükümlüdür. Ret gerekçelerinin sunulamaması, bu yükümlülüğün yerine

getirilmediğine ve yapılan yorumun da doğruluğuna işaret eder. Yorum doğruysa neden

reddedilmiştir? Bu bağlamda editörler ve yayınevleri dünyanın her yerinde kesinlikle ve

kolayca denetlenebilmelidirler. Yayıncılık etiği ihlallerinin önüne geçmek ancak böyle

mümkün olabilir. Bu çalışmada Journal Of Applied Geophysics adlı bir dergi tarafından

yapılan somut bir yayıncılık etiği ihlali ve bu ihlalden haberi olmasına rağmen çözüm

üretemeyen yayıncı kuruluş Elsevier hakkındaki değerlendirmeler tartışılacaktır.

Anahtar kelimeler: Yayıncılık etiği, hesap verebilirlik, şeffaflık.