Akademik Veri Yönetim Sistemi
Cerrahpaşa 2.İç Hastalıkları & 1. İç Hastalıkları Hemşireliği Kongresi, İstanbul, Türkiye, 1 - 03 Eylül 2023, cilt.1, sa.1, ss.192-194, (Özet Bildiri)
Amaç: Yaşlanma ile birlikte toplumda bireyin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen kronik hastalıkların insidansı artmaktadır. Kronik hastalığı olan bireyler yaşlığının neden olduğu fizyolojik değişikliklerin yanı sıra hastalığa ve uygulanan tedaviye bağlı birbirinden farklı pek çok semptom ile baş etmek zorunda kalabilmektedir. Bazı hastalar yaşamını zorlaştıran bu semptomlar ile baş etmek için sağlık kurumuna başvursa da bazıları çareyi maneviyata sığınarak çare aramaktadır. Literatürde yaşlı bireylerin yaşam kalitesini inceleyen pek çok çalışma olmasına rağmen, bu hastalarda yaşam kalitesi ile maneviyat arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışma sayısı sınırlıdır. Bu çalışma, kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde yaşam kalitesi ile maneviyat arasında ilişkiyi tanımlamak amacı ile planlandı.
Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma 21 Haziran - 07 Temmuz 2023 tarihleri arasında Zonguldak’ta faaliyet gösteren bir üniversite hastanesinin İç Hastalıkları kliniğinde gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini bu klinikte yatarak tedavi gören tüm hastalar oluşturdu. Evrenden örneklem seçimine gidilmeyip, çalışmanın gerçekleştirildiği dönem içinde çalışmaya katılmayı kabul eden tüm hastalar örnekleme dahil edildi. Etik kurul izni ve kurum izni alındıktan sonra çalışmaya ilişkin veriler hastaya ait tıbbi kayıtlar incelenerek ve hasta ile yüz yüze görüşme yapılarak elde edildi. Veri toplama araçları olarak Hasta Bilgi Formu, Manevi Yönelim Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Yaşlı Modülü kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Withney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi gibi non-parametrik testler kullanıldı. İstatistiksel sonuçlarda anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 70,17 ±3,93 olan 40 hasta katıldı. Hastaların %60’ı kadın, %57,5’i evli, % ve %82,5’i ilköğretim mezunuydu. Hastaların %50’si yalnız yaşadığını, %75’i sürekli ilaç kullanmak zorunda kaldığını, %85’i sosyal destek almadığını bildirdi (Tablo 1). Tüm hastalar hastalık ile baş etmek için farklı geleneksel şifa yaklaşımlarına başvurduğunu bildirdi. En sık başvurulan beş geleneksel şifa yaklaşımı sırasıyla %92,5 ile dua etme, %87,5 ile namaz kılma, %22,5 ile türbe ziyareti, %22,5 nazarlık kullanma ve %12,5 ile kutsal (zemzem) suyu içmeydi (Şekil 1). Hastaların maneviyat yönelimi arttıkça özerklik alt boyutu dışında yaşam kalitesinin tüm alt boyutları ve genel yaşam kalitesi puanları arttığı saptandı. Yaşam kalitesin sosyal alt boyut puanın erkelerde (p=0,009) ve türbe ziyaretine gidenlerde (p=0,02) yüksek olduğu saptandı. Genel yaşam kalitesi puanının lise ve üstü eğitime sahip olanlarda (p=0,001), gelir düzeyi yüksek olanlarda (p=0,002) ve ilaç kullanmayanlarda (0,004) yüksek olduğu saptandı. Manevi yönelim puanın lise ve üstü eğitime sahip olanlarda (p=0,005), gelir düzeyi yüksek olanlarda (p=0,01) yüksek olduğu saptandı.
Sonuç: Çalışmadan elde edilen sonuçlar, pek çok değişkenin etkisi ile hastaların maneviyat yönelimi arttıkça özerklik alt boyutu dışında yaşam kalitesinin tüm alt boyutları ve genel yaşam kalitesi puanları arttığı saptandı.
Anahtar Kelimeler: yaşlı, maneviyat, spiritüalite, yaşam kalitesi