Akademik Veri Yönetim Sistemi
Toplum ve Sosyal Hizmet, cilt.37, sa.2, ss.463-484, 2026 (TRDizin)
Sosyal sermaye teorisine göre sosyal ağlar, bu ağlara gömülü sosyal desteklerin ortaya çıkmasını sağlayarak sosyal kırılganlığa karşı dirençlilik sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı 6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinden sonra zorunlu göçle İstanbul’a yerleşmiş olan 65 yaş ve üzeri kişilerin sosyal ağ ve destek mekanizmalarının incelenmesidir. Afet, sorunlu göç ve yaşlılık kesişimselliğini ele alan çalışma sayısı yetersizdir. Zorunlu göç deneyimi, dezavantajları pekiştirerek sosyal kırılganlığı artırma potansiyeline sahiptir. Nitel araştırma yöntemi ile fenomenolojik desen kullanılarak 18 yaşlı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış soru formu kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları tematik analiz yapılarak 1) afet sonrası zorunlu göç ve sosyal kırılganlık ve 2) sosyal ağlara gömülü araçsal ve duygusal destek olmak üzere iki başlık altında sunulmuştur. Ulaşılan bulgular katılımcıların sıklıkla afet sonrası travma ve yalnızlık hisleri yaşadığını, baş etme mekanizmaları arasında çok çeşitlilikte bir sosyal ağın destek sağladığını ortaya çıkarmaktadır. Aile ve akrabalar sosyal sermayenin başat unsuru olmakla birlikte yeni geliştirilen komşuluk ve arkadaşlık ilişkileri ile diğer depremzedelerle kurulan dayanışma önemli birer destek kaynağı olmuştur. Ek olarak, eski arkadaşlık ve komşulukların da iletişim teknolojileri üzerinden devam ettirilmesi önemlidir. Sonuç olarak, çalışma grubunun güçlü sosyal sermayesinin sosyal dirençlilik sağladığı görülmektedir. Araştırmanın önemli bir sınırlılığı, sadece sosyal sermayesi güçlü kişilerle görüşülmüş olmasıdır. Sosyal izolasyona maruz kalan gruplar çalışmanın dışında kalmaktadır.
According to social capital theory, social networks enhance resilience against social vulnerability by enabling access to embedded social support. This study investigates the social networks and support mechanisms of people aged 65 and over who were forcibly displaced to Istanbul after the February 6 Kahramanmaraş earthquakes. Research addressing the intersection of disaster, forced migration, and old age remains scarce. Forced migration intensifies disadvantages and increases social vulnerability. Using a qualitative phenomenological design, in-depth interviews were conducted with 18 older adults, guided by a semi-structured questionnaire. According to thematic analysis, findings are presented under two themes: (1) forced migration and social vulnerability after the disaster, and (2) instrumental and emotional support embedded in social networks. Results reveal that participants frequently experienced trauma and loneliness following the disaster, whilediverse social networks provided essential coping resources. Family and kinship ties were the primary sources of social capital, complemented by newly developed neighbourly and friendship relations, as well as solidarity with other earthquake survivors. Continuation of former friendships and neighbourhood ties through communication technologies also found significant. Overall, the study demonstrates that strong social capital fostered resilience among participants. A key limitation is that only individuals with strong social capital were included, leaving socially isolated groups beyond the study’s scope.