Çocuktan, Ergenden ve Yetişkinden Ebeveynlere Yönelik Şiddet

Klinik psikoloji ve psikiyatri disiplinleri açısından aile psikopatolojisi ile yakından ilişkili olan çocuktan ebevey- ne şiddet, sınırlı sayıda akademik çalışmanın araştırma konusu olmasına rağmen son dönemlerde bu şiddet türü- nün kayıt altına alınma oranlarındaki önemli ölçüdeki artış ile odak bir bilimsel alan haline gelmiştir. Çocuktan ebeveyne şiddet, ebeveyn üzerinde çocuğun güç ve kontrol uygulamak için sözlü, finansal, fiziksel veya duygu- sal araçlar kullanmasıyla ortaya çıkan patolojik bir davranış kalıbı olarak tanımlanmaktadır. Öztürk, “aşırı izin verme ve hoşgörünün en uç formu olarak kabul ettiği şımartılmanın çocuk ve ergenlerin ruhsal entegrasyonları üzerinde kesintilere ve dissosiyatif reaksiyonlara neden olduğunu önemle vurgulamakta ve bu yanlış çocuk ye- tiştirme stilinin çocuktan ebeveyne yönelik şiddete yol açtığını” ifade etmektedir. Şımartılma ve aşırı düzeydeki gerekli olmayan hoşgörü kadar günümüz toplumunun çocuk ile ebeveyni benzer statüye getirerek ev içerisinde karşılıklı iletişimden fiziksel tartışmalara kadar olan geniş bir uzamda kaoslar yaratan “dijital aile modeli dina- mikleri” de çocuktan, ergenden ve yetişkinden ebeveyne olan şiddetin temel ögeleri arasında yer almaktadır. Bir disfonksiyonel aile dinamiği ve psikopatojen karakteristikleri açısından şımartılma ve ihmalin en patolojik hali olan çocuktan, ergenden ve yetişkinden ebeveyne yönelik şiddet, en kısa sürede çözüme kavuşturulması gereken aile içi yeni bir travma türü olarak Öztürk tarafından “asimetrik travmatik yaşantı” ya da “ters travmatik yaşantı” olarak tanımlanan boyutuyla toplumsal bir ruhsal sorun haline gelmiştir. “Asimetrik travmatik yaşantı” süreçleri- nin, disfonksiyonel aile dinamikleri ve yanlış çocuk yetiştirme stillerinin bir sonucu olduğu Öztürk önemle ifade etmektedir. Dissosiyatif bir aile ortamı içerisinde ebeveynlerinden sürekli şiddet gören çoçuklar, sosyal öğrenme yöntemi ile bu şiddet döngüsünü tersine çevirerek aynı olumsuz tutum ve davranışları ailelerine yöneltebilmek-tedir. Çocuktan, ergenden ve yetişkinden kendi öz anne ve babasına olan şiddet sürecinde; ambivalan iletişim dinamikleri, aşırı hoşgörü ve şımartılma kadar aile içerisinde yaşanan uzun dönemli bir nezaketsizlik de öncül bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Çocuktan, ergenden ve yetişkinden ebeveyne şiddet; disfonksiyonel aile; aile psikopatolojisi; yanlış çocuk yetiştirme stili; asimetrik travmatik yaşantı