Akademik Veri Yönetim Sistemi
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.35, ss.1-18, 2026 (TRDizin)
Bu araştırmada, görme engelli bireylerin Türkiye’de erişilebilirliğe dair görüş ve deneyimlerini belirlemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen kullanılarak yürütülen çalışmada, sivil toplum çatısı altında veya bireysel olarak erişilebilirlik mücadelesi veren 22 görme engelli bireyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sosyodemografik bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulguları, görme engelli bireylerin erişilebilirliği eşitlik, bağımsızlık ve özgürlük kavramlarıyla ilişkilendirdiklerini ortaya koymuştur. Türkiye’de erişilebilirliğin yalnızca sarı çizgiler ve rampalar gibi basit mimari çözümlerden ibaret olarak görüldüğü de tespit edilmiştir. Ayrıca, erişilebilirlikle ilgili mevzuat yeterli olmasına rağmen uygulamada ciddi aksaklıklar yaşandığı belirlenmiştir. Son olarak, erişilebilirlik mücadelesi yürüten derneklerin yaşadıkları en büyük zorlukların maddi kısıtlılıklar ve engelliliği istismar eden derneklerin faaliyetleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, erişilebilirliğe dair toplumsal farkındalığın artırılması için eğitim ve bilinçlendirme programlarının hayata geçirilmesi, erişilebilirlik uygulamalarının planlanma sürecine engelli bireylerin aktif katılımının sağlanması ve mevzuatın uygulanmasında yaşanan aksaklıkların detaylı bir şekilde analiz edilerek çözüm odaklı bir yol haritası oluşturulması önerilmektedir.
This study aims to identify the views and experiences of visually impaired individuals regarding accessibility in Türkiye. This study was conducted using a qualitative research approach with a phenomenological design, and semi-structured interviews were carried out with 22 visually impaired individuals who advocate for accessibility either within civil society organizations or individually. The data were collected through a semi-structured interview form and a sociodemographic information form prepared by the researchers. The findings reveal that visually impaired individuals associate accessibility with the concepts of equality, independence, and freedom. It was also found that accessibility in Türkiye is often perceived as limited to simple architectural solutions such as tactile paving and ramps. Moreover, although the legislation on accessibility is sufficient, significant shortcomings were identified in its implementation. Finally, it was concluded that the greatest difficulties faced by organizations advocating for accessibility are financial constraints and the activities of associations that exploit disability. Based on the findings, it is recommended that educational and awareness-raising programs be implemented to increase public awareness of accessibility, that persons with disabilities be actively involved in the planning processes of accessibility practices, and that the shortcomings in the implementation of legislation be thoroughly analyzed in order to develop a solution-oriented roadmap.