Akademik Veri Yönetim Sistemi
ULUSLARARASI KÜRESAN MULTİDİSİPLİNER ÇALIŞMALAR KONGRESİ 2021, İstanbul, Türkiye, 30 - 31 Ekim 2021, ss.62-63, (Özet Bildiri)
Madencilik, oldukça zor koşullarda gerçekleştirilen ve farklı iş kollarının bir bütün halinde uygulandığı multidisipliner bir sektördür. ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) istatistiklerine göre maden iş kollarında çalışanlar, farklı iş kollarında çalışanlara göre en az 3 kat daha fazla kaza maruziyet riski taşımaktadır. İş güvenliği, kavramsal olarak güvenli bir çalışma ortamını ifade eder ve ana hedef iş kazaları ve meslek hastalıklarına sebebiyet verebilecek risklerin önlenmesidir. Risk yönetimi, güvenli bir çalışma ortamı elde etmek için anahtar faktördür ve ancak doğru analiz ve değerlendirmelerle etkili olabilir. Risk değerlendirmesi sistematik bir incelemedir. Analizler genellikle olasılık ve şiddet parametreleri üzerine odaklanır. Olasılık parametresi potansiyel riskin gerçekleşme ihtimalini, şiddet parametresi ise riskin gerçekleşmesi durumunda etkilenen çalışanlar üzerindeki hasar durumunu ifade eder. Ancak her bir riskin gerçekleşmesi durumunda işletmeye de bir maliyeti vardır. Çalışanlar üzerindeki hasar değerlendirilirken maddi boyutlar yaşamın önceliği kavramı gereği ele alınmasa da çalışmanın durması, ekipman hasarı ve iş gücü kaybı gibi faktörler işletmeyi maddi olarak zarara uğratarak sürdürülebilir madenciliği olumsuz etkilemektedir. Bu durum iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını da dolaylı olarak aksatabilir. Bu çalışmanın amacı, iş sağlığı ve güvenliği risklerinin etkilerini tüm boyutlarıyla değerlendirme imkanı sunan skorlama tabanlı bir risk değerlendirme yöntemini literature kazandırmaktır. Bu doğrultuda, olasılık, risk potansiyeli, şiddet ve maliyet parametreleri ile bir risk değerlendirme yöntemi önerilmiştir. Yöntem parametrelerinden “Olasılık”, belirlenen riskin hangi olasılıkla gerçekleşebileceğini; “Risk Potansiyeli”, çalışma ortamında bulunan tetikleyici risk etmenlerinin potansiyel durumunu; “Şiddet”, belirlenen riskin gerçekleşmesi durumunda çalışanlar üzerindeki en olası hasar potansiyelini; “Maliyet”, belirlenen riskin gerçekleşmesi durumunda işletmeye olan maddi maliyetini ifade eder. Yöntemin uygulanabilirliğini ve etkinliğini test etmek için bir yeraltı kömür madeninde istatistiksel verileri de kullanarak hem önerilen yöntem ile hem de geleneksel yöntem ile iki risk değerlendirme uygulaması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre işletme maliyetlerinin analize dahil edilmesiyle geleneksel yöntemlere göre daha farklı ve gerçekçi veriler ortaya konmuştur. Ayrıca önerilen yöntem, iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme uygulamalarının yanı sıra işletme verimlilik analizlerine de taban oluşturarak önemli ölçüde katkı sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Madencilik Sektörü, Risk Analizi, Kaza Maliyeti