Jeopark Çalışmalarında İnsansız Hava Aracı Kullanımı

İnsansız hava araçları (İHA) günlük hayatta tahmin edilen kullanım alanlarının ötesinde bir etkinlikle yaygın olarak hayatımıza girdi. Önceleri video ve fotoğraf çekimini takiben sosyal medya kullanımı ve rekreasyonel ve sportif alanlar en yaygın kullanım alanı olsa da, mesleki profesyonellerin devreye girmesi ile farklı mesleklerde kullanılmaya başlandı. Günden güne gelişen teknolojinin bu araçlarda uygulanması, yapay zeka (YZ) destekli otonom uçuşları ve yüksek çözünürlüklü kameraların yanısıra Lidar, Multispektral ve Termal sensörler gibi farklı ataşmanları bünyesine kattı. Faydalı yük açısından değerlendirildiğinde; arama kurtarma, yangın söndürme, nakliye, trafik kontrolleri, yapı hasar tespitleri ve güç enerji santralleri arıza tespiti ve haritalama gibi kullanım alanlarında çığır açıldı. Yer tabanlı mesleklerde; çalışılan sahaların boyutları ve zaman tasarrufu dikkate alındığında fotogrametrik çözümler ve getirdiği yüksek hassasiyet ile birlikte 3D modelleme için birçok meslek alanında tercih edilebilir oldu. Daha önce yapılan klasik çalışmalarda jeolojik miras öğelerini fotoğraflamaktan öteye gidilemiyordu.  Korunması gereken bu doğal anıtların gördüğü zararlar veya jeolojik özellikleri istenen biçimde ölçülemiyordu. Ancak çekilen fotoğraflardan öte bir veriye sahip yatay ya da düşey fotoğraf serileri ile hazırlanan 3D modeller ile milimetre bazında aşınımlar ölçülebilmekte ve kopan bir parçanın ya da yeni oluşan bir çatlağın görülmesi, gözlenmesi ve zamanda takibi mümkün olabilmektedir.  İster bir seri fotoğraftan ortofoto tekniği ile üretilmiş harita olsun isterse bir dikey ortofoto model olsun, bu seri fotoğrafların ortak noktalarını bir araya getiren yazılımlar, çok sayıda düğüm noktaları oluşturur. Her bir düğüm noktasını X,Y,Z referanslı bir sayısal veriye dönüştürür. Buna bir de çekilen fotoğraftan alınan her bir pikselin RGB değerleri de eklenir. Bütün bu noktaların bir araya geldiği veri yığını, bulut verisi (datası) olarak adlandırılır ve bir nokta bulutu olarak saklanır. Gerek yeni bir jeopark envanter çalışmasında, gerekse hayata geçmiş bir jeoparkta; jeositlerdeki aşınma ve yıpranmalar ile antropojenik zararlar kolaylıkla tespit edilerek gerekli önlemlerin alınması sağlanabilir. Rotaların yeniden planlanması veya yeni rotalar oluşturulması ve sahadaki güncel değişimlerin periyodik olarak kayıt altına alınması ve değişimlerin gözlenmesi mümkündür. 

Bu bildiride, bir jeopark alanında insansız hava araçları ile hangi çalışmaların yapılabileceği ve bu çalışmaların örnek jeopark adayı alanlar üzerinde uygulamaları tartışılacaktır.