Akademik Veri Yönetim Sistemi
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.35, sa.2, ss.487-502, 2025 (TRDizin)
Madde kullanımı, maddenin türüne ve miktarına bağlı olarak kişinin yaşamında çeşitli ve tekrarlı sorunlar oluşturan bir durumdur. Askerlik ise Türkiye’de 20 yaşını doldurmuş erkeklerin hukuki olarak yerine getirmek zorunda oldukları bir yükümlülüktür. Dolayısıyla madde kullanıcıları için askerlik deneyimi, bağımlılık dinamikleri açısından özel bir öneme sahip olabilmektedir. Çalışmanın amacı Türkiye’de 20 yaş üstü erkeklerin yasal yükümlülükleri olan askerlik sürecinin, bir madde kullanıcısı açısından nasıl deneyimlendiğini anlamak ve askerliğin bağımlılık dinamikleriyle nasıl ilişkilendiğini keşfetmektir. Çalışmada askerliğini yapmış 8 madde kullanıcısı bireyin deneyimleri üzerinden askerliğin madde kullanımı dinamikleriyle nasıl ilişkilendiği, nitel araştırma desenine uygun olarak ele alınmıştır. Sonuçlar 9 tema altında toplanmıştır. Buna göre askerlik süreci, bağımlı ve ailesi açısından kullanımı sonlandırmak için bir fırsat dönemi olarak görülürken askeriye ortamındaki zorunlu sosyalleşme ve yoğun stres faktörü kullanıcıları askeriyede kullanımında tetikleyici unsurlar olarak belirlenmiştir. Diğer yandan kullanım davranışı bilinen askerlere yönelik üstleri/komutanları tarafından destekleyici bir tutumun geliştirildiği bildirilirken olası olumsuz sonuçlar açısından kullanıcıların risk unsuru olarak değerlendirildiği ve buna uygun görevlere verildiği anlaşılmıştır. Askeriyedeki denetim sisteminin kullanımı zorlaştırmasına karşın verilen görevlerin suiistimal edilerek kullanım davranışının sergilenmesine yönelik girişimlerin olduğu aktarılmıştır. Sonuç olarak askerlik sürecinin, bir madde kullanıcısı açısından ayırıcı dinamiklere sahip olduğu anlaşılmakla birlikte bu durumun bağımlılıkta tedavi ve mücadele programlarında dikkate alınması önerilmektedir.
Substance use is a condition that leads to various and recurrent problems in an individual’s life. In Türkiye, military service is a legal obligation for men over the age of 20, making it a process that needs special analysis regarding addiction dynamics. This study aims to understand how military service is experienced by substance users and explore its relationship with addiction dynamics. Using a qualitative research design, the study analyzed the experiences of eight substance users who had completed military service. The findings were classified under nine themes. While military service is seen as an opportunity for addicts and their families to stop substance use, unavoidable social interactions and intense stress were identified as triggers for continued use. It was observed that high-ranking officers adopted a supportive attitude towards soldiers known to be substance users, yet these individuals were also considered a risk and assigned to appropriate duties. Although the strict supervision system in the military made substance use difficult, some soldiers attempted to misuse their assigned tasks to access substances. In conclusion, military service has unique dynamics for substance users, and it is recommended that addiction treatment and intervention programs consider this environment and the experiences of users.