Akademik Veri Yönetim Sistemi
Xth International Eurasian Educational Research Congress, Ankara, Türkiye, 8 - 11 Haziran 2023, ss.10-11, (Özet Bildiri)
Problem
Durumu: Günümüzde teknolojik gelişmeler ve öğrenme-öğretme süreçlerindeki
kuramsal dönüşüm bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitime entegrasyonu her
geçen gün artmaktadır. Tüm değişimler yenileşmeyi zorunlu kılmaktadır. Ayrıca
bu değişim ve gelişmeler; meslek üyelerinin de gelecekte karşılaşabileceği
bilinmeyenlere ilişkin eğitilmelerini, değişimle birlikte yaşayarak sürekli
değişim dinamiğinin içinde yeni hedefler ve stratejileri dikkate almayı
öğrenmek durumunda bırakmaktadır. Uluslararası Hemşirelik Konseyi, topluma
nitelikli sağlık hizmeti verebilmek için hemşirelerin yenilikçi davranışlarının
desteklenmesi ve hemşireler tarafından geliştirilen ürünler ile yöntemlerin bir
yenilik olarak literatüre yansıtılıp sağlık hizmetinde hemşirelerin yenilikçi
rolünün ortaya çıkarılması, hemşirelerin gelişen yenilikçi bakım
uygulamalarında öncü olmaları gerektiğini desteklemekte ve eğitim kurumları,
mesleki örgütler ve işbirliğiyle toplum sağlığının ve mesleki bilginin
geliştirilmesi önerilmektedir. Yeniliklere karşı bir hemşirenin; öncelikle
yenilikleri yakından takip etmesi, değişen sağlık profillerini iyi
değerlendirmesi, bu değişimleri bakıma doğru yansıtabilmesi, yeni teknoloji ile
birlikte değişen hasta eğitimini planlaması, yaşam boyu öğrenmeyi benimseyerek
sürekli gelişim ve değişim içinde olması ve hastaları bu konuda
bilinçlendirmesi gerekmektedir. Yaşam boyu öğrenme ise; çeşitli kaynaklarda
hayat boyu öğrenme, sürekli öğrenme, sınırsız öğrenme, yetişkin eğitimi ve
tekrarlayan eğitim gibi kavramlarla eş anlamda kullanılan bir kavram olup;
insanların yaşamları sürecinde kişisel gelişimlerini sağlamak, yaşam
kalitelerini artırmak maksadıyla kasıtlı ve amaçlı olarak yürüttükleri
öğrenmelerdir. Ulusal ve uluslararası mesleki kalite kuruluşları yaşam boyu
öğrenmenin hemşireler için kazanılması gereken oldukça önemli bir beceri
olduğunu belirtmektedir. Karmaşık ve dinamik bir sağlık hizmetinin verildiği
ortamlarda çalışan hemşireleri zorlayan konulardan biri de kuşak
farklılıklarıdır. Hemşirelerin, sürekli gelişim ile ilgili faaliyetlerde
bulunmaları ve yenilikçi çalışmalarda aktif olarak rol almaları, hemşireleri
meslekte ve kurumda tutmada etkili olacak düzenlemeleri yapabilmeleri için
öncelikle farklı kuşakların özelliklerini anlamaları gerekmektedir. Literatürde
yenilikçilik ve yaşam boyu öğrenme kavramlarını ayrı ayrı ele alan araştırmalar
söz konusu iken bu iki temel becerinin farklı kuşaklardaki hemşirelerde
ilişkisini ortaya koyan araştırmaya rastlanmamıştır. Bu gereksinimlerden
hareketle araştırmanın, farklı kuşaklardaki hemşirelerin mesleki gelişmeleri
takip etmesi, yeniliklere uyum sağlaması, inovatif fikir geliştirmesi ve
sürekli öğrenmeyi benimsemesi, böylelikle sağlık bakım kalitesinin yükselmesi
açısından önemi vardır. Elde edilen sonuçlar; hemşirelerin kuşak
farklılıklarını dikkate alarak sürekli eğitim etkinliklerinin planlanması,
uygulanması ve değerlendirilmesinde kullanılması açısından oldukça önemlidir.
Araştırma, X,Y, ve Z kuşak
özelliklerine sahip hemşirelerin yenilikçilik düzeyleri ile yaşam boyu
öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi.
Araştırmanın
Yöntemi:
Araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı araştırma tipinde idi. Araştırmanın
evrenini; İstanbul ilinde bulunan kuruluş yıllarına göre köklü eğitim-araştırma
hastanesinde çalışan tüm hemşireler, örneklemini bilinen formülle hesaplanan
353 hemşire oluşturmuş olup, araştırmaya 456 hemşire katıldı. Veriler “Bilgi
Formu”, “Bireysel Yenilikçilik Ölçeği” ve “Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimleri
Ölçeği” ile toplandı. Araştırmada toplanan verilerin analizi için SPSS 17.0
programı kullanıldı.
Beklenen Sonuçlar: Çalışmaya katılan
hemşirelerin yaş ortalamaları 28,76±7,16, çoğunluğu Y kuşağı (%89,6), kadın
(%79,2) ve lisans mezunu idi (%73,7). Çalışmaya katılan hemşirelerin çoğunluğunun
herhangi bir yenilikçilik eğitimine katılmadıkları ve herhangi bir araştırma
projesinde yer almadıkları belirlendi. Çalışmaya katılan hemşirelerin ölçek
toplam puan ortalamaları “Bireysel Yenilikçilik Ölçeği”nden 43,10±8,18, “Yaşam Boyu
Öğrenme Eğilimleri Ölçeği”nden 91,88±17,75 idi. Bu sonuçlara göre, hemşirelerin
bireysel yenilikçilik düzeylerinin ortalamanın altında, yaşam boyu öğrenme
eğilimlerinin orta düzeyde olduğu saptandı. Hemşirelerin bireysel yenilikçilik
düzeyleri ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri cinsiyet, öğrenim düzeyi, kurumlarında
üstlendikleri görevler durumundan etkilenirken; medeni durum, çalışma yılı,
çalıştığı birim gibi durumlardan etkilenmemekte idi. Hemşirelerin bireysel yenilikçilik
düzeyleri ile kuşakları karşılaştırıldığında Y ve Z kuşağındaki hemşirelerin, X
kuşağındaki hemşirelerden daha yenilikçi olduğu belirlendi. Hemşirelerin yaşam boyu
öğrenme eğilimleri ile kuşakları karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmadı. Hemşirelerin
bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasında zayıf,
pozitif ve negatif yönlü, istatistiksel olarak çok ileri düzeyde anlamlı ilişki
olduğu saptandı. Hemşirelerin yapmış oldukları hizmetin kalitesi için yenilikçi
uygulamalara katılmaları konusunda cesaretlendirilmesi, desteklenmesi, yeterli
zaman ve kaynak sağlanması, hemşirelik bakımına yönelik yeni yöntemlerin ve
ürünlerin tanıtılmasının hemşireliğin geleceği açısından yararlı olacağı
düşünülmektedir.
Kaynakça:
·
Alan, H., Peker, E., Arslan, D., Toprak, F.,
& Eşkin Bacaksız, F. (2020). Türkiye’de “Hemşirelikte Kuşaklar” konusunda
2014-2019 yılları arasında yayımlanan ulusal çalışmaların değerlendirilmesi:
sistematik bir inceleme. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek
Yüksekokulu Dergisi, 8(3), 1002–1017.
·
Bodur, G. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin
bireysel yenilikçilik (inovasyon) düzeyleri ile girişimcilik eğilimleri arasındaki ilişki. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri
Dergisi, 5(2), 139–148.
·
Denat, Y., Dikmen, Y., Yağmur Filiz, N., &
Başaran, H. (2016). Hemşirelik öğrencilerinde yaşam boyu lifelong learning tendencies in nursing students. J
Hum Rhythm, 2(1), 39–45.
·
Diker Coşkun, Y., & Demirel, M. (2012).
Üniversite öğrencilerinin yaşam boyu öğrenme eğilimleri. Hacettepe Üniversitesi Egitim Fakültesi Dergisi, 42,
108–120.
·
Ertuğ, N., & Kaya, H. (2017). Hemşirelik
öğrencilerinin bireysel yenilikçilik profilleri ve yenilikçiliğin önündeki engellerin incelenmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 14(3), 192–197.
·
Kılıçer, K., & Odabaşı, H. F. (2010).
Bireysel yenilikçilik ölçeği(Byö): Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 150–164.
·
Sarıoğlu, A. (2014). Bireysel yenilikçilik
ölçeğinin hemşirelikte geçerlik ve güvenirliği. In Journal of Chemical Information and Modeling. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,Erzurum.
·
Sonmez, B., & Yıldırım, A. (2014). Bir
üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin yenilikçi davranışları ve yenilikçi davranışlarını etkileyen faktörlere ilişkin görüşlerinin belirlenmesi: niteliksel bir çalışma. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi
Dergisi, 1(2), 49–59.
·
Şenyuva, E. (2013). Hemşirelikte yaşam boyu
öğrenme: algılar ve gerçekler. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 21(1), 69–75.
·
Ulusal Hemşirelik Birliği-NLN. (2019). Erişim:
http://www.nln.org/conferences/summit-2019/home (11.01.2022).
·
Yükseköğretim Kurulu. (2010), Türkiye
Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi 6.Düzey (Lisans Eğitimi) Yeterlilikleri.
Erişim: http://www.tyyc.yok.gov.tr/?pid=33 (15.01.2022).
Anahtar Kelimeler: Bireysel
Yenilikçilik, İnovasyon, Yaşam Boyu Öğrenme, Kuşaklar