Sağlık Kurumlarında Kalite İyileştirme Girişimlerinin Sürdürülebilirliği Üzerine Sistematik Bir Derleme
9. Uluslararası 19. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi, Diyarbakır, Türkiye, 5 - 07 Ekim 2026, ss.93-94, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Diyarbakır
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.93-94
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Amaç: Sağlık kuruluşlarında yürütülen kalite iyileştirme girişimleri, çoğunlukla uygulamanın ilk dönemlerinde olumlu sonuçlar üretmekle birlikte, bu kazanımların kurum kültürüne yerleşerek uzun vadede korunması ayrı bir başarı alanı olmaktadır. Kalite iyileştirme çalışmalarının kısa süreli başarı göstererek kalıcılık sağlayamaması, maddi kayıpların yanı sıra çalışanlarda motivasyon kaybı, bir sonraki iyileştirmeye olan inanç ve bağlılığın azalması, zaman ve emek kaybı gibi sonuçları olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, sağlık kurumlarında başlatılan kalite iyileştirme girişimlerinin sürdürülebilirliğini konu alan uluslararası araştırmaları sistematik derleme yöntemiyle incelemek ve sürdürülebilirlikle ilişkilendirilen etkenleri ortaya koymaktır. Yöntem: PubMed, ScienceDirect ve Google Scholar veri tabanları 2012-2022 yıllarını kapsayacak biçimde taranmıştır. Taramaya, sağlık kuruluşlarında yürütülen bir kalite iyileştirme girişimini ele alan ve girişimin tamamlanmasından en az bir yıl sonra da sürdürülebilirlik değerlendirmesi yapan İngilizce çalışmalar dahil edilmiştir. Belirlenen dahil etme ve dışlama ölçütlerine göre 24 çalışma ile derleme sürdürülmüş; çalışmalarda bildirilen sürdürülebilirlik sonuçları ve bu sonuçlarla ilişkilendirilen etkenler değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma bulguları örgüt kültürü ve çalışan katılımı, liderlik ve yönetsel destek, kurumsallaşma ve sistemle bütünleşme, izleme-geri bildirim ve veri yönetimi, kaynak ve altyapı yeterliliği olmak üzere beş ana temayı oluşturmuştur. Çalışmaların %58,3’ünde tam, %29,2’sinde kısmi sürdürülebilirlik bildirilmiş; iki çalışmada kazanımların büyük bölümünün yitirildiği belirlenmiş, bir çalışmada ise sürdürülebilirlik sonucu bildirilmemiştir. Sürdürülebilirlik sonuçları izlem süresiyle doğrusal bir örüntü göstermemiş, ancak girişimin kapsamına göre küçük ölçekli projelerin çok bileşenli girişimlere göre belirgin biçimde daha yüksek sürdürülebilirliğe sahip olduğu bulunmuştur. Enfeksiyon oranı gibi doğrudan bir göstergeyi ölçen çalışmalarda sürdürülebilirlik belirgin biçimde daha yüksek görülmüştür. İncelenen çalışmaların %91,7’si yüksek gelirli ülkelerde yürütülmüştür. Sonuç: Temaların dağılımı, sürdürülebilirliğin tek bir etkenle açıklanamayacağını; yönetsel, kültürel ve yapısal boyutların etkileşimine bağlı olduğunu göstermektedir. Kapsamlı girişimlerde sürdürülebilirliğin düşük çıkması, karmaşıklık düzeyinin sürdürülebilirlik önündeki engeller arasında sayılabileceğine işaret etmektedir. Sürdürülebilirlik sonuçlarının izlem süresine göre değil çalışmanın neyi ölçtüğüne göre değişmesi, ölçüm yaklaşımının değerlendirmedeki belirleyiciliğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda sürdürülebilirlik, girişim tamamlandıktan sonra değerlendirilen bir çıktı değil, tasarım aşamasından itibaren gözetilmesi gereken bir ölçüt olarak ele alınmalıdır. Mevcut literatürün büyük bölümünün yüksek gelirli ülkelerden ve kısa izlem sürelerinden oluşması, bulguların farklı sağlık sistemlerine doğrudan genellenmesini güçleştirmekte ve farklı sağlık sistemlerine ve sosyoekonomik düzeye sahip ülkelerde yürütülecek çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Kalite iyileştirme, sürdürülebilir kalite, sağlık kurumları, sistematik derleme, sağlık yönetimi