Beliren Yetişkinlerin Psikolojik İyi Oluşlarını Açıklamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Kardeş İlişkilerinin Rolü

Alabucak E., İşmen Gazioğlu A. E.

3. Avrasya Pozitif Psikoloji Kongresi, İstanbul, Türkiye, 12 - 14 Nisan 2019, ss.135-136, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.135-136
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Hayır

Özet

 

Beliren Yetişkinlerin Psikolojik İyi Oluşlarını Açıklamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Kardeş İlişkilerinin Rolü

Arş. Gör. Ezgi ALABUCAK1, Doç. Dr. Ayşe Esra İŞMEN GAZİOĞLU2

1.        İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı

2.        İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı

 

Çok yönlü bir kavram olan psikolojik iyi oluş alan yazında araştırmacılar tarafından farklı şekillerde kavramsallaştırılmaktadır. Ancak iyi oluşu açıklayan tüm bu kuramlar, tatmin edici ve olumlu sosyal ilişkilere sahip olmanın ruh sağlığı ve iyi oluşun en önemli bileşenlerinden biri olduğunu vurgulamaktadır. Alan yazında beliren yetişkinlerin psikolojik iyi oma durumlarını ele alan çalışmaların sayısı gittikçe artmakta ve bununla birlikte sahip oldukları sosyal ilişkilerden algıladıkları destek ile psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkiye dikkat çekilmektedir (Feeney ve Collins, 2014; Wang, Chua ve Stefanone, 2015).  Ancak sosyal destek ile ilgili çalışmalarla kıyaslandığında beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin yalnızlık düzeyleri ile psikolojik iyi oluşları arasında ilişki kuran çalışmaların azlığı dikkat çekmiştir (Doman ve Le Roux, 2012).  Kardeş ilişkileri, bireylerin yaşamları boyunca sahip oldukları en uzun ilişki olmasına rağmen beliren yetişkinlik dönemdeki bireylerin aile ve arkadaşları ile ilişkilerine yönelik çalışmalar incelendiğinde bireylerin kardeş ilişkileri üzerinde yapılan çalışmaların son derece az olduğu görülmektedir. (Cicirelli, 1995). Yapılan alan yazın taramasında beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin psikolojik iyi oluşlarının; algıladıkları sosyal destek, yalnızlık ve kardeş ilişkileri değişkenlerinin her biri açısından incelendiği bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlerin psikolojik iyi oluşlarını açıklamada yalnızlık, algılanan sosyal destek ve kardeş ilişkilerine yönelik tutumun rolünü incelemektir.

Araştırma 2016-2017 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde İstanbul’daki üç üniversitede öğrenim görmekte olan 286 kadın 136 erkek olmak üzere toplamda 422 üniversite öğrencisinden toplanan veriler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (ULS-8), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, ve Yaşam Boyu Kardeş İlişkileri Ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı ve Hiyerarşik Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır.

Araştırmada, beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin yalnızlık düzeyleri, aile, arkadaş ve özel birinden algıladıkları sosyal destek ve kardeş ilişkilerine yönelik tutumları ile psikolojik iyi oluşları arasında istatistiksel olarak manidar bir ilişki olduğu saptanmıştır. Psikolojik iyi oluş ile yalnızlık arasında negatif yönde orta düzeyde; psikolojik iyi oluş ile aileden, arkadaştan ve özel bir insandan algılanan sosyal destek arasında pozitif yönde orta düzeyde ve son olarak psikolojik iyi oluş ile kardeş ilişkilerine yönelik tutum arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Araştırma sonucuna göre, yalnızlık, algılanan sosyal desteğin alt boyutları ve kardeş ilişkilerine yönelik tutum değişkenleri ile psikolojik iyi oluş manidar biçimde ilişkilidir (R=0.63, R2= 0.40, p<0.00). Yordayıcı değişkenler birlikte psikolojik iyi oluş puanlarındaki toplam varyansın yaklaşık %40’ını açıklamaktadır. Yordayıcı değişkenlerin psikolojik iyi oluş değişkeni üzerindeki önem sıralaması; yalnızlık, kardeş ilişkilerine yönelik tutum, aileden algılanan sosyal destek, özel bir insandan algılanan sosyal destek ve arkadaştan algılanan sosyal destek şeklindedir. Regresyon katsayılarının anlamlılıklarına ilişkin t testi sonuçlarına göre yalnızlık, kardeş ilişkilerine yönelik tutum ve aileden algılanan sosyal destek psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı birer yordayıcı iken; arkadaş ve özel bir insandan algılanan sosyal desteğin anlamlı yordayıcılar olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Beliren yetişkinlik, psikolojik iyi oluş, yalnızlık, sosyal destek, kardeş ilişkileri