Akademik Veri Yönetim Sistemi
TURKISH JOURNAL OF FORESTRY, cilt.26, sa.4, ss.546-557, 2025 (TRDizin)
Bu çalışma, Türkiye orman ürünleri endüstrisinin ORÜS (Orman Ürünleri Sanayi Genel Müdürlüğü) öncesi ve sonrası dönemde yaşadığı yapısal dönüşümü incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, devletin üretimden çekilmesinin sektörde yarattığı ekonomik, sosyal ve mekânsal sonuçları ortaya koymaktır. Araştırmada tarihsel-doküman analizi, nicel veri analizi, karşılaştırmalı analiz ve mekânsal analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Orman Genel Müdürlüğü’nün üretim istatistikleri, TÜİK dış ticaret verileri, kalkınma planları ve arşiv belgeleri değerlendirilmiştir. Bulgular, grafikler ve haritalar aracılığıyla görselleştirilmiş, SPSS, Excel ve ArcGIS yazılımlarından yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, 1970’li yıllarda ORÜS yatırımlarının üretim kapasitesinde önemli artış sağladığını, 1990’lardaki özelleştirme sürecinin ise dalgalanmalara yol açtığını göstermektedir. 2000 sonrası dönemde özel sektörün öncülüğünde MDF, yonga levha ve mobilya üretiminde hızlı büyüme yaşanmış, Türkiye Avrupa’nın önde gelen üreticilerinden biri haline gelmiştir. Ancak küçük ve orta ölçekli işletmelerin rekabet gücü zayıflamış, hammadde, enerji maliyetleri ve sertifikasyon eksiklikleri temel sorunlar olarak öne çıkmıştır. Mekânsal analizler, ÖRÜS dönemindeki mekânsal dağılımın ağırlıklı olarak Marmara, İç Anadolu ve Batı Karadeniz bölgelerinde kümelenmelere yöneldiği görülmektedir. Sonuç olarak, ORÜS sonrası dönüşüm, üretim ve ihracatta özel sektör dinamizmiyle önemli kazanımlar sağlamış olsa da sosyal ve mekânsal açıdan çift yönlü etkiler yaratmıştır. Sektörün sürdürülebilirliği için hammadde arz güvenliği, bölgesel kalkınma politikaları, Ar-Ge yatırımları ve döngüsel ekonomi uygulamaları kritik öneme sahiptir.
This study examines the structural transformation of Türkiye’s forest products industry before and after the era of ORÜS (General Directorate of Forest Products Industry). The main objective is to reveal the economic, social, and spatial impacts of the state’s withdrawal from production. A combination of historical-document analysis, quantitative data analysis, comparative analysis, and spatial analysis was employed. Statistical data from the General Directorate of Forestry, foreign trade figures from TURKSTAT, development plans, and archival records were evaluated. Findings were visualized through graphs and maps using SPSS, Excel, and ArcGIS software. The results demonstrate that ORÜS investments in the 1970s significantly increased production capacity, while privatization in the 1990s caused notable fluctuations. Since the 2000s, under the leadership of the private sector, MDF, particleboard, and furniture production have expanded rapidly, positioning Turkey among Europe’s leading producers. However, small and medium-sized enterprises have lost competitiveness, while raw material supply, energy costs, and limited certification remain critical challenges. Spatial analyses show that the spatial distribution during the ORÜS period tends towards clustering mainly in the Marmara, Central Anatolia and Western Black Sea regions. In conclusion, the post-ORÜS transformation has generated significant gains in production and exports through private sector dynamism, yet it has also created dual impacts in social and spatial dimensions. Ensuring raw material security, strengthening regional development policies, promoting R&D investments, and adopting circular economy practices are essential for the sector’s sustainability.