Akademik Veri Yönetim Sistemi
ULUSAL MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ SEMPOZYUMU, Trabzon, Türkiye, 3 - 05 Eylül 2015, ss.262-269, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışma, doğrudan makaslama deneyinde makaslama hızının, makaslama dayanımı
parametreleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla Denizli ilindeki kum
çökellerinden alınan iki farklı kum örneği üzerinde doğrudan makaslama dayanımı deneyleri
yapılmıştır. İlk grup örnek elek setinde #60 ile #200 No’lu elekler arasından, ikinci grup örnek ise #40
ile #60 No’lu elekler arasından alınmıştır. Deneylerde, örselenmiş kum örnekleri 6x6x2 cm
boyutlarında makaslama kutusuna yerleştirilmiş, 54,5, 109, 218 kPa normal gerilmeler altında 0.05
mm/dak ile 5 mm/dak arasında değişen 9 farklı makaslama hızında 96 adet makaslama dayanımı
deneyi gerçekleştirilmiş. Deney sonuçlarına göre hem drenajlı hem de drenajsız koşullarda makaslama
hızı arttıkça; içsel sürtünme açısı () ve doruk makaslama dayanımı değerlerinde artış gözlenirken,
kohezyon (c) değerlerinde ise ya azalma gözlenmiş ya da herhangi bir değişiklik kaydedilmemiştir.
Drenajsız koşuldaki makaslama hızı etkisinin drenajlı koşula göre daha az olduğu görülmüştür. Tüm
deneylerde, makaslama hızı değerleri, 0.05 mm/dak’dan 5 mm/dak’ya doğru arttıkça drenajlı ve
drenajsız koşullar için içsel sürtünme açısı () değerleri sırasıyla 3.5° ve 3° civarında artışlar
göstermiştir. Bunun yanı sıra, makaslama hızı artışıyla doruk makaslama dayanımı değerlerinde, her
iki örnek için, drenajlı ve drenajsız koşullarda sırasıyla 5 ve 3 kPa dolayında artışlar gözlenmiştir. Öte
yandan drenajsız koşulda, kohezyon (c) değerlerinde 3 kPa civarında değişiklik gözlenirken drenajlı
koşulda ikinci grup örnek için makaslama hızının kohezyon değerleri üzerinde herhangi bir etkisinin
olduğu görülmemiştir. Sonuçlara bağlı olarak, doğrudan makaslama deneyinde, konsolidasyon
deneyinden elde edilen hız yerine, 0.7 veya 1 mm/dak gibi ortalama hızların kullanılması önerilmiştir.