17. yüzyıl başlarında, Anadolu’daki ciddi güvenlik sorunlarının başında Celâlî isyanlarıgeliyordu. İçel sancağında ise, diğer bölgelerden kaçarak toplanmış medreseli öğrenci (suhte)gruplarının 1603’teki büyük isyanı, toplumsal düzeni berbat etmiştir. Her ne kadar suhte fesâdı,alınan sert önlemlerle bastırılmış olsa da, akabinde yeni sorunlar doğurmuştur. Zira İçel’e tayin edilensancak beyinin güvenliği sağlamak için uyguladığı sert tedbirler, halkın tepkisine neden olmuştur.Yerli halktan tipik bir Celâlî lideri olarak sivrilen Muslu Çavuş, bu kargaşa döneminin ürünüdür.Dağlık alanlara kaçan suhte gruplarının yanı sıra, sancak hâricinden gelen Celâlî perâkendeleri deMuslu’nun maiyetine gitmiştir. Böylece 1606’dan itibaren isyan bayrağını çekmiş ve takip eden seneitibariyle, İçel’in neredeyse tüm önemli kaleleri onun eline geçmiştir. Fakat İçel’in zorlu coğrafîyapısından ötürü, bölgeye asker sevk edilememiştir. Bu arada mâruf Celâlîlerden Kalender-oğlu, birmektup yazarak Muslu Çavuş’a ittifak teklif etmiştir. Buna karşılık Vezîriâzam Kuyucu Murad Paşa,Muslu Çavuş’a önce sancak beyliği vermiş, daha sonra hile yoluyla Konya’da infaz ettirmiştir. İşte buaraştırmanın konusunu, sözü edilen isyan oluşturmaktadır. Çalışmanın asıl kaynakları, BaşbakanlıkOsmanlı Arşivi’nde mevcut hüküm suretlerini ihtiva eden mühimme ve mühimme zeyli defterlerindekikayıtlardır. Ayrıca Hazan Bey-zâde, Topçular Kâtibi, Vâsıtî, Sâfî, Peçuylu ve Kâtib Çelebi gibi muasırOsmanlı tarihçilerinin eserleri de, çalışmanın diğer ana kaynaklarındandır.
The Celâlî riots were the most serious security problem in Anatolia in the early 17th century, as a result of which there were no safety in the provinces and sanjcaks under the Celâlî attacks. The situation of the İçel was not different from the other sanjcaks. At the beginning of the century, the student rebellion (suhte fesâdı) that ruined the social order, was suppressed by the hard measures. But the persecution and mismanagement of the sanjack officer, who came to İçel from outside, caused the public’s reactions. Muslu Çavuş, who was a typical Celâlî leader from the local people, came to the forefront during this turbulent period. Shortly after his revolt, in 1607, almost all the important castles had passed into his hands in İçel. But the Ottoman soldiers could not be sent to the rebels, because of the geographical structure of the region was rigid. In the meantime, Kalenderoglu, one of the famous Celâlî leaders, wrote a letter and proposed alliance to Muslu Çavuş. The Grand Vizier Kuyucu Murad Pasha was aware of the danger, and he firstly appointed Muslu Çavuş as governor of the İçel sanjak, then dropped the trap and executed him in Konya city. In this research, as well as all the details of the rebellion, some sociological solutions were made about the rebellion. The main sources of the work are Ottoman authors such as Topçular Kâtibi and Kâtib Çelebi, who wrote in detail the events of the time. In addition, some documents and records (as mühimme and mühimme zeyli) in the Prime Ministry Ottoman Archives are other sources of this research.
