Akademik Veri Yönetim Sistemi
11. Uluslararası Tarih Eğitimi Sempozyumu, Nevşehir, Türkiye, 2 - 04 Eylül 2025, ss.77-78, (Özet Bildiri)
1970’lerden itibaren kadın tarihine yönelik çalışmalar dikkat çekmemeye başlamıştır. İlk dönemlerde klasik tarih yazımında ihmal edilen konu olarak kadını görünür kılmak yaklaşımının yer aldığı süreç daha sonraları feminist tarih üzerinden yürütülmüştür. Günümüzde toplumsal cinsiyet bağlamında yapılan kadın çalışmaları kapsamında toplumsal cinsiyetin nasıl öğretildiği; tarih derslerinde ve ders kitaplarında ne kadar yer edindiği ve kadınların hangi imajlarla sunulduğu gibi konular ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada ilkokul sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan tarih konularında kadınların nasıl yer almıştır sorusuna cevaplar aranmıştır. Bu bağlamda 1924’ten günümüze tarih konularına yer veren farklı sınıflara ait 22 sosyal bilgiler ders kitabı amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiştir. Bu kitaplar nitel araştırma desenlerinden eleştirel söylem çözümlemesinin söylem tarihsel yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Analizde atama (nomination) ve yükleme (predication) stratejileri kullanılmıştır. Araştırma verileri doküman analizi ile belirlenmiş, içerik analizi ile dilsel ve görsel kodlamalar yapılmıştır. Bu kodlamalar NVIVO 14 ile analiz edilmiş ve üst yorumlamalara gidilmiştir. Yapılan incelemede tarih konularında öne çıkan kadın karakterler Kösem Sultan, Turhan Sultan, II. Katerina, Hz. Hatice, Hz. Amine, Zübeyde Hanım, Nene Hatun, Adile Çavuş, Kara Fatma’dır. Bununla beraber Avrupalı kadınlar, hatırlı kadınlar, voyvoda kızı, Türk kadını gibi kurgusal karakterler de dikkat çekmektedir. Kadınlar gerçek karakter olmaları ile beraber anne, cariye, kız kardeş gibi akrabalık kapsamında da okuyucuya bilgi verilir şekilde sunulmuştur. Kadın mekânsal olarak betimlenmemiştir. Eylem kapsamında ise “cephane taşımak”, “devlet işlerine karışmak”, “gözyaşı dökmek” gibi eylemler kadın ile ilişkilendirilmiştir.