Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Jeoloji Bülteni, cilt.69, ss.255-278, 2026 (ESCI)
Mitolojik öyküler toplumların yaşamlarında önemli rol oynamışlardır. Birçoğu din kökenli olsa bile mitolojik
öykülerin önemli kaynaklarından biri jeolojik süreçler sonucunda meydana gelmiş doğa olaylarıdır. Doğadan
kaynaklanan olayları açıklamakta zorlanan toplumlar bu olayları birtakım efsanelerle birleştirerek bunları birer
mitolojik öyküye dönüştürmüşlerdir. Bu mitolojik öykülerin bazıları geçmişte meydana gelmiş volkanik patlama,
sel, deprem, tsunami vb. gibi katastrofik birtakım olayların anlaşılmasında günümüz araştırmaları için birer kaynak
niteliğindedirler. Jeoloji ile efsanelerin iç içe geçtiği bu tür mitolojik öyküler Jeomitoloji, jeomitolojik özelliği ağır
basan jeositler de Jeomitosit olarak tanımlanmaktadır. Bir toplumun, kültürel ve tarihi zenginliği, o toplumun yaşadığı
coğrafyanın jeolojik/jeomorfolojik zenginliğiyle birleştiğinde, ortaya çıkan mitolojik öykülerde yerbilimlerinin
ağırlığı kaçınılmaz olmaktadır. Bu çalışmada kültür ve jeolojinin iç içe geçtiği Türkiye’nin farklı bölgelerinden 10
adet jeomitosit tanıtılarak Jeoloji ile mitoloji arasındaki ilişki detaylandırılmaya çalışılacaktır.
Mythological narratives have played a significant role in shaping the lives and worldviews of societies
throughout history. While many of these narratives originate from religious traditions, natural phenomena resulting
from geological processes constitute another important source. In their attempts to explain extraordinary events
in nature, communities often merged these occurrences with legends, thereby transforming them into mythological
accounts. Some of these accounts serve as valuable references for contemporary research, particularly in
understanding past catastrophic events such as volcanic eruptions, floods, earthquakes, and tsunamis. Mythological
stories in which geology and legend are interwoven are defined as geomythology, whereas geosites with pronounced
geomythological characteristics are referred to as geomythosites. When the cultural and historical wealth of a
society converges with the geological and geomorphological richness of its landscape, the influence of the earth
sciences within its mythological traditions becomes inevitable. This study seeks to elaborate on the relationship
between geology and mythology by presenting ten geomythosites from different regions of Turkey, where cultural
heritage and geological phenomena intersect.