Akademik Veri Yönetim Sistemi
International Communication and Art Symposium (INCAS), Elazığ, Türkiye, 04 Eylül 2021, cilt.1, ss.31-32, (Özet Bildiri)
Reha Erdem, yönetmenliğini yaptığı 2006 yılı yapımı Beş Vakit filminde üç çocuğu merkeze alarak ataerkil düzeni, otoriteyi ve iktidar ile olan mücadeleyi köyün yaşantısı içerisinden ilişkiler bağlamında anlatmaktadır. Erdem, filmin çocuk karakterleri olan Yakup, Ömer ve Yıldız’ın üzerinden kurduğu anlatısında ergenlik çağını yaşayan çocukların ebeveynleri ile olan ilişkileri üzerine yoğunlaşır. Filmin temel anlatısal yapısı; bu ilişkiyi bir araç olarak kullanıp çocuklar üzerinde bir otorite kurma çabası olan ebeveynler ile bu otoriteye direnme çabasında olan çocukların öyküsü üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Hugo Münsterberg sinemanın zihne hitap ettiğini söylemektedir. Seyirciyi pasif olarak konumlandırmanın yanlış olduğunu aslında seyircinin izlediği görüntüler ile karşılık olarak etkileşim halinde olduğunu belirtir. Sinemayı bir sanat dalı olarak tanımlayan Münsterberg, sinemada kurgu aracılığı ile zamanı parçalayabildiğimizi, zamanda ileriye veya geri doğru gidebildiğimizi söyleyip sinemanın tiyatrodan bu yönleriyle ayrıldığını ve bu yönleriyle de tiyatroya üstünlük sağladığını iddia etmektedir. Kurgu aracılığıyla oluşturulan sinemasal anlatıyı seyircinin nasıl anlayabileceği sorusuna bu anlatım araçlarının tümünün zihinsel işlemlerin nesnelleştirilmesi olduğu söyler. Rudolf Arnheim’ın “Sanat Olarak Sinema” çalışmaları Gestalt kuramını temel almaktadır. Gestalt kuramı, bütün anlamına gelmektedir. Parçaların bir bütünü oluşturduğunu ancak bütünü oluşturan parçaların her birinin bütünden daha büyük bir anlam oluşturduğunu ifade eder. Arnheim’ın deneyimlediği Gestalt kuramının yanında her sanat dalının kendisine özgü bir dili de olduğunu söylemektedir. Arnheim’ın sanat teorisine göre sanat yapıtı gerçeğin kaydedilmiş bir kopyası değil, gözlemlenen niteliklerinin belirli bir aracın biçimlerine dönüştürülmesidir. Arnheim da Münsterberg gibi sinemanın zihinsel bir süreç olduğunu ifade etmektedir. Her ne kadar sinema ve teknoloji ilişkisine korkarak yaklaşsa da yaptığı çalışmalar sinemanın bir sanat olduğunu ispat etme yönündedir. Bildirimiz kapsamında Reha Erdem’in Beş Vakit filmini incelerken Hugo Münsterberg’in “Zaman, Mekân ve Nedensellik” kuramı, Rudolf Arnheim’ın “Sanat Olarak Sinema” bakış açsısı ve Rus sinemacıların “Sovyet Montaj Kuramından” faydalanılacaktır
Reha Erdem tells the patriarchal order, authority and the struggle with power in the context of relations within the life of the village, by taking three children to the center in the 2006 film Beş Vakit, which he directed. Erdem focuses on the relationships of adolescent children with their parents in the film's narrative based on the child characters Yakup, Ömer and Yıldız. The basic narrative structure of the film; It is seen that he focuses on the story of parents who use this relationship as a tool to establish an authority over their children, and children who try to resist this authority. Hugo Münsterberg says that cinema appeals to the mind. It states that it is wrong to passively position the audience, in fact, the audience interacts with the images they watch. Defining cinema as a branch of art, Münsterberg claims that we can divide time, move forward or backward in time through editing in cinema, and claims that cinema differs from theater in these aspects, and in these aspects it provides superiority to theater. To the question of how the audience can understand the cinematic narrative created through editing, he says that all these means of expression are the objectification of mental processes. Rudolf Arnheim's "Cinema as Art" studies are based on Gestalt theory. Gestalt theory means the whole. It states that the parts constitute a whole, but each of the parts that make up the whole creates a greater meaning than the whole. He says that besides the Gestalt theory that Arnheim experienced, each branch of art has its own language. According to Arnheim's theory of art, the work of art is not a recorded copy of reality, but the transformation of its observed qualities into the forms of a particular medium. Arnheim, like Münsterberg, states that cinema is a mental process. Although he approaches the relationship between cinema and technology with fear, his works are in the direction of proving that cinema is an art. Within the scope of our report, Hugo Münsterberg's "Time, Space and Causality" theory, Rudolf Arnheim's "Cinema as Art" perspective, and Russian filmmakers' "Soviet Montage Theory" will be used while examining Reha Erdem's Five Times film.