Parrisid, Patrisid ve Matrisid

Günümüzde, kuşaklararası uzamda büyük oranda korunarak aktarılan şiddet odaklı yanlış çocuk yetiştirme stillerinin temel bir fonksiyon gördüğü toplum ve ailelerin psikososyal karakteristiklerinde meydana gelen patolojik değişimlerin bir sonucu olarak ortaya çıkan çocuktan ebeveyne şiddet ve çocuktan ebeveyne şiddetin en uç formu olarak değerlendirilen parrisid, patrisid ve matrisid davranışları, aile içinde ortaya çıkan majör nitelikteki travmatik yaşantılardır. Kavramsal açıdan yakın bir akrabanın öldürülmesi anlamına gelen parrisid, son onlu yıllarda çocuğun ebeveynlerini öldürmesi şeklinde kullanılmaktadır. Parrisid, matrisid: çocuğun kendi annesini öldürmesi ve patrisid: çocuğun kendi babasını öldürmesi olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. Çocukların ebeveynlerine yönelttikleri kronik şiddet yaşantıları sonrasında onları öldürme olguları, uluslar- arası boyuttaki toplam cinayet vakaları arasında oldukça düşük bir orana sahiptir. Bu parrisid, matrisid ve patrisid olgularına ve benzer doğalı cinayet vakalarının faillerine yönelik yapılan bilimsel araştırmalar, çocukların bazı demografik özellikleri ve kişilik örgütlenmelerinde belirli benzerliklerin olduğunu göstermektedir. Ebeveynler büyük oranda erkek çocukları tarafından öldürülmekte ve failler genellikle aileleri ile birlikte yaşayan 30 yaşın altında bekar bireylerden oluşmaktadır. Cinayet failleri ile ilgili yapılan tanı odaklı psikiyatrik değerlendirmelerde, bu çocukların başta depresyon bozuklukları ve psikotik bozuk- luklar olmak üzere birçok psikiyatrik hastalığa sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Parrisid eylemleri sırasında büyük çoğunlukla şizofreni tanısı alan faillerin aktif psikoz semptomlarına kötücül paranoid hezeyanlar eşlik etmekte ve bu vakalar arasında matrisid, patriside oranla daha sık görülmektedir. Tanısı konamamış ruhsal bozuklukları ve psikiyatrik tedavi geçmişleri olan çocukların psikoterapilerinin başarıyla tamamlanamaması veya yarıda kalması ise parrisid riskini arttıran faktörlerdir. Heide, erken yaşta başlayan kronik çocukluk çağı travmalarını sonlandırma isteğinin, işlevselliği önemli ölçüde bozulmuş olan ağır nitelikteki psikiyatrik bozukluk tanısının bulunmasının ve antisosyal kişilik bozukluğu paternleri ile karakterize bir kişilik örgütlenmesinin, çocukların ailesine yönelik işledikleri cinayetlerde temel etkenler olduğunu ifade etmektedir. Yıkıcı, dissosiye edici ve olağan hayatın akışını sekteye uğratan sonuçları olan parrisid, patrisid ve matrisid için hem çocuktan gelen özelliklerin hem de disfonksiyonel dinamiklerle karakterize ebeveyn-çocuk ilişkilerinin temel etiyolojik faktörler olduğu önemle vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Parrisid; matrisid; patrisid; disfonksiyonel aile; aile psikopatolojisi; travma; yanlış çocuk yetiştirme stili