Akademik Veri Yönetim Sistemi
UTAK 2021 III. Uluslararası TURAZ AKADEMİ Adli Bilimler, Adli Tıp ve Adli Patoloji Kongresi, Baku, Azerbaycan, 8 - 12 Eylül 2021, ss.98, (Özet Bildiri)
Amaç: Bu çalışma, Türkiye’de bomba yüklü araçla intihar saldırısı şeklinde gerçekleştirilen ve küresel çaplı ilk terör eylemi olma özelliği gösteren 15 Kasım, Bet İsrael ve Neve Şalom Sinagoglarına yönelik saldırılar ve 20 Kasım, Birleşik Krallık İstanbul Başkonsolosluğu ve HSBC Genel Müdürlüğüne yönelik terör saldırılarının Cumhuriyet ve Milliyet Gazetelerindeki çerçevelenme biçimlerini analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, seçili gazetelerin haberlerini 'Picard’ın sınıflandırdığı haber içeriklerinden “Bilgilendirici” yaklaşım, “Duygusal” yaklaşım, “Hikâyeci” yaklaşım ve “Öğretici” yaklaşımlardan hangisi/hangileri ile oluşturulduğu, haber çerçevelerinin “episodik” ve “tematik” çerçevelerden hangisi ile oluşturulduğu ve gazetelerin saldırının hangi yönünü öne çıkardıkları incelenmiştir. Ayrıca gazetelerin kullandıkları görsellerin adli bilimsel ve yayıncılık etikleri açısından karşılaştırmalı bir analizi yapılmıştır.
Yöntem: Çalışmanın seçili gazeteleri, ulusal yazılı basının köklü gazeteleri arasında olmaları, elektronik arşive sahip olmaları ve arşivlerinde geçmiş tarihlere erişim sağlanabilmesi sebebiyle seçilmiştir. Cumhuriyet ve Milliyet Gazetelerinde 16- 25 Kasım aralığında gazetelerin günlük tüm sayfalarına erişilerek terör saldırılarının haber çerçevelemesi ve yer alan görsel içerikler incelenmiştir.
Bulgular: Çalışma sonucunda Cumhuriyet Gazetesinin sırasıyla “bilgilendirici” ve “duygusal” yaklaşımı tercih ettiği; Milliyet Gazetesinin ise sırasıyla “duygusal”, “hikâyeci” ve “bilgilendirici” yaklaşımı tercih ettiği saptanmıştır. Cumhuriyet Gazetesinin Milliyet Gazetesine göre daha tematik bir çerçevelemeyi tercih ettiği, Milliyet Gazetesinin ise episodik çerçevelemeye daha sık başvurduğu görülmüştür. Her iki gazetenin de hassas içerikli görselleri sansürsüz paylaştığı; Milliyet Gazetesi’nin hassas içerikli görsellerin üçte birine kapak sayfasında yer verdiği (7, %33,3), Cumhuriyet Gazetesinin ise hassas içerikli görsellere iç sayfalarda (9, %90) yer verdiği görülmüştür.
Sonuç: Terör saldırısı gibi kamuoyunun ilgisini çeken ve infial yaratma potansiyeli olan olgularda yayın kuruluşlarının ve basının haber çerçevelemesi önemli hale gelmektedir. Haberi meydana getiren temel bilgileri aktaran ve küresel bir problem olan terörü olgu bazında değil daha bütüncül bir şekilde (tematik yaklaşım) ile ele alıp suçun birincil mağdurlarının ve toplumun hassasiyetlerini ön planda tutarak çerçevelemenin yapılması elzemdir.
Anahtar kelimeler: Çerçeveleme, gazete, terör saldırısı, cumhuriyet, milliyet