Gelenekselden Yapay Zekaya Reklamcılığın Dönüşümü: Karşılaştırmalı Kavramsal Bir Analiz
IV. Uluslararası İletişim Dijitalleşme ve Toplum Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, 28 - 30 Nisan 2026, ss.34, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.34
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Tarihi milattan önceki dönemlere uzanan reklam, insanlığın ürün tanıtımı ve satış faaliyetlerini gerçekleştirmesini sağlayan, etkili bir iletişim aracı olarak kullanılmaktadır. Bütünleşik pazarlama iletişiminin unsurlarından biri olan reklamcılık olgusu, bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkisi ile geleneksel reklamcılıktan dijital reklamcılığa; günümüzde ise algoritmik stratejilerin şekillendirdiği yapay zekâ reklamcılığına evirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, reklamcılık alanında yaşanan bu dönüşümü, kavramsal çerçevede ve karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışma kapsamında, pazarlama literatürü ve sektörel uygulamalar, belirli kavramlar ışığında değerlendirilmiştir. Reklamcılığın gelenekselden yapay zekaya evrim süreci, 5 kavramsal boyut (hedef kitle seçimi, etki ölçümü, içerik üretimi, medya planlama, gizlilik ve etik) açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bulgular, hedef kitle seçiminin geleneksel reklamcılıkta demografik ve ürün bilgisi ağırlıklı, yapay zekâ reklamcılığında ise veri ve takip tabanlı olduğunu ortaya koymuştur. Geleneksel reklamcılıkta etki ölçümü uzmanların saha çalışmaları üzerinden yapılırken, yapay zekâ reklamcılığı etkiyi ölçmek için ağ toplumunun içinde yer alan büyük veriyi kullanmaktadır. Özneyi nesnel bir şekilde geniş kitlelere yayan, rasyonelliğin ve ürün bilgisinin değerli oldu geleneksel reklamcılığın içerik üretim anlayışı; yapay zekâ reklamcılığında algoritmalardan güç alan kişiselleştirilmiş içerik üretimine dönüşmüştür. Geleneksel reklamcılık medya planlamasında geleneksel medyada yer edinme üzerine odaklanırken yapay zekâ reklamcılığı enformasyon algoritması ve optimizasyonla zamansız olarak yeni medya da yer edinme üzerine odaklanmaktadır. Gizlilik ve etik açıdan, geleneksel reklamcılıkta kişisel verilerin kullanılmadığı ve yanlı reklam konularının devlet kuruluşları tarafından takip edildiği görülürken, yapay zekâ reklamcılığında yeni medya teknolojisi ile medya araçlarının kullanımını da enformasyon takibi sağlanarak kişisel veriler dolaşım içinde kullanmaktadır. Sonuç olarak, reklamcılık, tarihsel gelişim sürecinde, geleneksel dönemde hedef kitlenin pasif olduğu, ürün tanıtımını önemseyen uygulama pratiklerinden; günümüz yapay zekâ ekosisteminde çok yönlü, çok işlevli, daha yaratıcı, kişiselleştirilmiş ve etkileşim odaklı bir yapıya bürünmüştür. Diğer yandan, kişisel verinin hedeflenmesi ve algoritmik izleme gibi konular, reklamcılıkta gizlilik ve etik sorgulamalarını da beraberinde getirmiştir.