Akademik Veri Yönetim Sistemi
Ahşap: Doğal ve Yenilenebilir Mühendislik Malzemesi, Turgay AKBULUT, Editör, Istanbul University-Cerrahpaşa University Press (IUC University Press), İstanbul, ss.154-185, 2024
Doğal dayanıklılığı yüksek olmayan ağaç türü odunlarından elde edilmiş ve herhangi bir koruma önlemi alınmamış ahşap biyotik (canlı) ve/veya abiyotik (cansız) etkenlere maruz kalması duru- munda bozunmaya uğrayarak hizmet ömründe önemli azalmalar meydana gelmektedir. Ahşap koruma, ahşabın tüm bu etkenlere karşı onun hizmet ömrünü uzatmak için alınan her türlü önlem olarak adlandırılabilir. Ahşap koruma uygulamaları ile ahşabın hizmet süresini uzatmak, yenileme veya tamirat maliyetlerini (malzeme, iş gücü, zaman vb.) azaltmak ve görsel cazibesini korumak mümkündür. Dayanıksız ağaç türü odunlarının odun koruma işlemleri uygulanarak kullanılması, dayanıklı türlerin kullanımına göre daha ekonomik olmakta ve plantasyon ormancılık ile de ye- tiştirilebilen dayanıklılığı düşük ağaç türü odunlarının çok daha geniş bir kullanım alanına sahip olmasını sağlamaktadır. Ahşap koruma faaliyetlerine ekolojik açıdan bakıldığında ise, daha uzun hizmet ömrüne sahip ahşap ürünler üretilmesi ile yeni üretimler için gerekli hammadde ihtiyacı ve buna bağlı olarak orman kaynakları üzerine olan baskı azalmaktadır. Ahşabın çürümesinin ve yanmasının önlenmesi/geciktirilmesi, CO2 ve metan gibi önemli sera gazlarının temel yapı taşı olan karbonun ahşapta daha uzun süre depolanmasını sağlamaktadır. Böylece koruma tedbirlerinin alındığı ahşap kullanımı ile şirketlerin veya bireylerin karbon ayak izi azalmaktadır.
Bu bölümde, ahşabın biyotik ve abiyotik etkenlere karşı korunmasında kullanılan yöntemler su- nulmaktadır. Bu kapsamda ahşabın tasarım ile korunması, emprenye teknikleri ve maddeleri, modifikasyon yöntemleri, farklı ahşap malzemelerde kullanılan koruma yöntemleri ve ahşabın yanmaya karşı korunması ve yanmayı geciktirici emprenye maddeleri hakkında temel bilgiler verilmektedir.
Bu bölümün ahşapla çalışanlara, bilim insanlarına, orman endüstri mühendislerine, mimarlara, inşaat mühendislerine, konservatörlere ve restoratörlere yararlı olması umulmaktadır.
Wood from species with low natural durability or without protective measures will deteriorate when exposed to biotic (living) and abiotic (non-living) factors, significantly shortening its service life. Wood protection involves taking precautions to extend its service life against these factors. By protecting wood through preservation activities, we can prolong its service life, reduce reno- vation or repair costs (materials, labor, time, etc.), and maintain its visual appeal. Treating wood from non-durable species with preservation processes is more economical than using naturally durable species and allows for a wider application of wood from low-durability species, which can also be cultivated through plantation forestry.
From an ecological standpoint, extending the service life of wooden products decreases the de- mand for raw materials for new productions, thereby reducing pressure on forest resources. Preventing or delaying wood decay and combustion helps store carbon, a major component of greenhouse gases like CO2 and methane, for longer periods, thereby reducing the carbon footp- rint of companies and individuals.
This section presents methods to protect wood from biotic and abiotic factors, including basic information on protection by design, impregnation techniques and preservatives, modification methods, protection methods for different wooden materials, fire retardants, and fire protection. We hope this chapter will be useful to woodworkers, scientists, forest industry engineers, archi- tects, civil engineers, conservators, and restorers.