Aile Psikolojisi

Bireylerin kendi kimliklerini, hayata ilişkin hedeflerini ve yaşama sevinçlerini keşfedebilmeleri için gerekli olan temel yapı olarak kabul edilen aile; bilginin, tecrübenin, adaletin, sadakatin, geleneğin ve örseleyici yaşantılarla baş edebilme stratejilerinin anne-babadan çocuğa aktarıldığı toplumun en önemli ajanıdır. Aile psikolojisi; bir yakın iletişim dinamiği olarak fonksiyon gören aile ilişkilerindeki psikopatolojilerin ve terapötik çözüm stratejilerinin bir bütünüdür.1 Geçmişten günümüze olan uzamda çoğu kültür ya da toplumlarda aile psikolojisi üzerine farklı psikotoplumsal kuramlar yapılandırılmıştır. Son yıllarda ise, aile psikolojisi kapsamında aile tipolojileri ön plana çıkmaktadır. Baumrind2 aileleri; otoriter", "demokratik" ve "izin verici"; Maccoby ve Martin3 ebeveynlik stillerini, “demokratik”, “otoriter”, “izin verici-hoşgörülü” ve “izin verici-ihmalkâr” ve Öztürk1 ise disfonksiyonel aile modellerini; “dışa dönük”, “içe dönük”, “karma”, “dönüşebilen”, “dissosiyatif”, “şizoidi”, “depresif”, “narsisistik”, “ensest”, “obsesif-kompulsif eğilimli” ve “dijital” aile şeklinde sınıflandırmıştır. Disfonksiyonel aile modellerini kuşaklararası hatta kuşaklaraşırı uzamda kullanan ebeveynler hem kendi çocuklarını yani günümüz neslini travmatize ve kontrol etmekte hem de psikopatolojinin, travmatik yaşantıların ve dissosiyatif reaksiyonların ardıl nesillerde varlanış göstermesini imkanlı kılmaktadırlar. Postmodern toplumlarda bireyleri travmatize ve dissosiye etmeden ruhsal açıdan entegre bir yeni nesil yetiştirebilmek adına fonksiyonel aile modellerinin geliştirilmesi öncül bir gereklilik halini almıştır. Öztürk tarafından bugünün çocuk yetiştirme stili olarak “Doğal ve Rehber Ebeveynlik Stili” yapılandırılmış olup bu ebeveynlik stilinin tüm dünyada maksimal oranda kullanılmasıyla birlikte hem ruhsal açıdan entegre ve daha sağlıklı bir yeni nesil ortaya çıkabilecek hem de travmatik yaşantıların önlenmesi odaklı aile psikolojisi çalışmaları önemli bir ivme kazanacaktır.4